روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٤١ - ترجمه

موعد كن كه من آنجا آيم با پنجاه مرد،و تو نيز آنجا آى با پنجاه مرد تا به يك جاى بگوييم.

ملك روم موعدى بكرد و لشكرى [١]را بر گرفت ازآن‌كه پارسيان [٢]غدرى كنند،و شهر براز برفت با پنجاه مرد.چون عيون و جواسيس برفتند و بديدند كه با پارسيان [٣]لشكرى نيست،قيصر نيز با پنجاه مرد برخاست و آنجا كه موعد بود خيمه‌اى بزده بودند در آنجا رفتند[٢١٠-پ]هر دو تنها،و ميان ايشان ترجمانى بنشست،و هريكى از ايشان كاردى داشت با خود.

شهر براز [٤]گفت:بدان كه دشمن تو كه اين شهرهاى تو بيران كرد [٥]منم و برادرم،و كسرى ما را [٦]حسد كرد و مرا فرمود تا:برادر را بكشم.من فرمان نبردم،مرا معزول كرد و برادرم را والى كرد و او را فرمود تا:مرا بكشد.اكنون ما خلع طاعت او كرديم،و به طاعت تو در آمديم،ما را لشكرى ده تا برويم و با كسرى كالزار [٧]كنيم.

آنگه اشارت كرد و گفت:سرّ از ميان دو كس باشد،چون سه گشتند آشكارا شود،ترجمان را ببايد كشتن.ترجمان را بكشتند،و قيصر لشكر بداد و اينان آمدند و با پارس [٨]كالزار [٩]كردند،و شهرها مى‌كندند و مى‌سوختند.در ميانه كسرى با كرانه شد،و اينان ملك پارس [١٠]بگرفتند،خبر به رسول آمد-عليه السّلام-روز حديبيه،و رسول-عليه السّلام-و مسلمانان شاد شدند،فذلك قوله: الم غُلِبَتِ الرُّومُ فِي أَدْنَى الْأَرْضِ ،يعنى زمين شام كه نزديك [١١]بود به زمين پارس [١٢]جايى كه آن را اذرعات [١٣]گويند.

عبد اللّه عبّاس گفت:طرف شام است.مجاهد گفت:زمين جزيره است مقاتل گفت:اردن و فلسطين بود.عكرمه گفت:اذرعات بود و كسكر،مقاتل حيّان گفت:

سواد شام بود.