روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٢٥ - ترجمه
زمين شرك مقام كردن.
وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّٰالِحٰاتِ ،آنگه گفت:آنان كه ايمان دارند و عمل صالح كنند. لَنُبَوِّئَنَّهُمْ مِنَ الْجَنَّةِ غُرَفاً ،ما ايشان را[٢٠٥-ر]جاى دهيم و مقام سازيم از بهشت در غرفههاى بلند و درجات رفيع.
اهل كوفه خواندند مگر عاصم:«لنثوينّهم»،بالثّاء من الاثواء،من قولهم:ثوى فلان بالمنزل و اثويته انا،ما بداريم ايشان را و مقام دهيم.و باقى قرّاء«لنبوّئنّهم»، من التّبوئة،يقال:تبوّأ المكان و بوّأته المكان. تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهٰارُ ،كه در زير آن غرفهها جويها روان باشد. خٰالِدِينَ فِيهٰا ،و ايشان در آنجا مخلّد و مؤبّد باشند.
نِعْمَ أَجْرُ الْعٰامِلِينَ ،نيك جز است و ثواب و [١]مزد بهشت كاركنندگان را.
اَلَّذِينَ صَبَرُوا ،آنان كه شكيبايى كنند بر رنجها از تحمّل مشّاق تكليف و اذيّت و بليّت كافران،و توكّل بر خداى خود كنند.
وَ كَأَيِّنْ مِنْ دَابَّةٍ لاٰ تَحْمِلُ رِزْقَهَا ،سبب نزول آيت آن بود كه رسول-عليه السّلام- گفت آن جماعتى را كه در مكّه مانده بودند از مسلمانان و هجرت نكرده بودند كه:
هجرت كنى با مدينه،و با مشركان مجاورت مكنى.
گفتند:ما به مدينه چون آييم،و ما را آنجا سراى و ملكى و عقارى نيست؟آن جانان از كجا آريم،و وجه معاش ما از كجا [٢]باشد؟خداى تعالى اين آيت فرستاد، گفت: وَ كَأَيِّنْ مِنْ دَابَّةٍ لاٰ تَحْمِلُ رِزْقَهَا ،بس جانور و [٣]رونده كه خداى راهست، كه او آنجا كه رود روزى خود با خود بر نگيرد،خدايش روزى دهد[آنجا كه باشد از طيور و بهايم و انواع مرتزقه. وَ إِيّٰاكُمْ ،و نيز خداى شما را روزى دهد] [٤].
وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ،السّميع [٥]لأقوالكم،العليم باحوالكم،مىشنود [٦]آنچه مىگوى [٧]، مىداند آنچه در دل دارى.
عبد اللّه عمر گفت:با رسول-عليه السّلام-در حايطى رفتم از آن بعضى انصار.
[١] .آب،لب،آز:ندارد.
[٢] .همۀ نسخه بدلها:چه.
[٣] .همۀ نسخه بدلها:ندارد.
[٤] .اساس:ندارد،از آط افزوده شد.
[٥] .همۀ نسخه بدلها،بجز كا:و هو السّميع.
[٦] .همۀ نسخه بدلها،بجز كا:و شنود.
[٧] .همۀ نسخه بدلها+و.