روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢١٩ - ترجمه
آن خصمان طلب آن كند تا خصم را بر زمين زند.
مجاهد گفت:معنى آن است كه اگر ايشان سخن زشت گويند،تو سخن نكو گوى [١]،و مثله قوله: وَ جٰادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ [٢].
آنگه استثناء كرد جماعتى را از ايشان،گفت:الّا آنان كه ظالم باشند از ايشان.اگر گويند:چگونه ظالمان را از ايشان استثنا كرد و ايشان هم ظالمند [٣]به كفرشان؟گوييم:مراد آن است كه الّا الّذين ظلموا [٤]فى الجدال،الّا آنان كه با تو ظلم كنند در مجادله،و انصاف تو ندهند.
مجاهد گفت:مراد آن است كه الّا آنان كه ظلم كنند به منع جزيت.
جواب سهام [٥]آن است كه:الّا آنان كه ظلم كنند به اصرار بر كفر و قبول دعوت نكنند،كه آنگه قتال ايشان واجب بود.و گفتند:الّا آنان كه ظلم كنند به ابتدا قتال با تو،و تن در حجّت گفتن و شنيدن [٦]ندهند. وَ قُولُوا آمَنّٰا بِالَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْنٰا وَ أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ ،آنگه گفت بگوى ايشان را در مجادله كه [٧]:ما ايمان داريم به كتاب ما و كتاب شما [٨]،و خداى ما و خداى شما يكى است [٩].
ابو ثملة الانصارىّ روايت كرد كه:روزى با رسول-عليه السّلام-نشسته بود، مردى جهود بيامد و پيش رسول بنشست.جنازهاى بگذرانيدند،او رسول را گفت:يا محمّد!اين جنازه سخن گويد؟رسول-عليه السّلام-گفت:
اللّه اعلم. جهود گفت:
سخن گويد:رسول-عليه السّلام-گفت:هرچه اهل كتاب شما را گويند تصديق مكنى و تكذيب مكنى كه باشد كه راست بود تا شما تكذيب نكرده باشى.
ابو سلمه روايت كرد از ابو هريره كه گفت:جهودان تورات مىخواندندى به عبرانى،و تفسير آن به تازى مىكردندى براى مسلمانان.رسول-عليه السّلام-گفت:
[١] .مش،كا:گو.
[٢] .سورۀ نحل(١٦)آيۀ ١٢٥.
[٣] .آط،آب،آز،مش:ظالماناند.
[٤] .آط،آب،آج،لب:ظلموك.
[٥] .آط،آج،لب،مش:سيم،آب،آز،كا:سيوم.
[٦] .همۀ نسخه بدلها+تو.
[٧] .آط،آب،آج،لب:اين گوى.
[٨] .آط،آب،آج،لب،آز،مش:ايمان داريم به آنچه بر ما فرستادهاند و بر شما فرستادهاند.
[٩] .همۀ نسخه بدلها بجز آل+و ما فرمان او را گردن نهادهايم،همۀ نسخه بدلها از اين جا تا« وَ كَذٰلِكَ أَنْزَلْنٰا إِلَيْكَ...» صفحۀ بعدى سطر ٨-افتادگى دارد.