روز بسته است، يكى بازگشت از آنجا به عالم دنيا و جبران خطاها و گناهان است.
ديگر وجود پناهگاهى كه انسان در كنار آن مصون بماند.
و سرانجام وجود كسى كه به دفاع از انسان برخيزد.
هر يك از جمله‌هاى سه گانه آيه فوق، اشاره به نفى يكى از اين سه راه است. بعضى جمله «ما لَكُمْ مِنْ نَكِيرٍ» را به اين معنى تفسير كرده‌اند كه شما هرگز در آنجا نمى‌توانيد گناهان خود را منكر شويد، چرا كه دلائل و شهود، به قدرى زياد است كه جاى انكار نيست، ولى تفسير اول، مناسب‌تر به نظر مى‌رسد.
***
در آيه بعد، روى سخن را به پيامبر صلى الله عليه و آله كرده، به عنوان دلدارى از آن حضرت مى‌فرمايد: با اين همه «اگر آنها روى‌گردان شوند، غمگين مباش، ما تو را مسئول حفظ آنان از انحراف به طور اجبار قرار نداده‌ايم» «فَإِنْ أَعْرَضُوا فَما أَرْسَلْناكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظاً».
«وظيفه تو تنها ابلاغ رسالت الهى است» خواه پذيرا شوند و خواه نشوند «إِنْ عَلَيْكَ إِلَّا الْبَلاغُ».
تو بايد رسالت الهى خود را به نحو كامل ابلاغ، و بر آنها اتمام حجت كنى، دل‌هاى آماده آن را مى‌پذيرد، هر چند گروه زيادى بى‌خبر، اعراض كنند، تو مسئوليتى در اين زمينه ندارى.
نظير همين معنى، در اوائل همين سوره آمده است كه مى‌فرمايد: وَ ما أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيْلٍ: «تو مأمور وادار ساختن آنها به پذيرش حق نيستى». «١»