معنى دوم، مناسب‌تر به نظر مى‌رسد، و تعبيرات آيه با آن سازگارتر است، هر چند اعضاى تن نيز اين سخنان را به فرمان خدا و تعليم او مى‌گويند و نتيجه همه تقريباً يك چيز است.
***
نكته‌ها:
١- حسن ظن و سوء ظن به خدا
آيات فوق، به خوبى گواهى مى‌دهد كه گمان بد درباره خداوند، به قدرى خطرناك است كه موجب هلاكت و عذاب ابدى انسان مى‌گردد، نمونه آن گمان گروهى از كفار بود كه گمان مى‌كردند خدا اعمال آنها را نمى‌بيند، و سخنان آنها را نمى‌شنود، همين سوء ظن سبب خسران و هلاكتشان شد.
به عكس، حسن ظن درباره خداوند، موجب نجات در دنيا و آخرت است، چنان چه در حديثى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم: يَنْبَغِى لِلْمُؤْمِنِ أَنْ يَخافَ اللَّهَ خَوْفاً كَأَنَّهُ يُشْرِفُ عَلَى النَّارِ وَ يَرْجُوهُ رَجاءً كَأَنَّهُ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ، إِنَّ اللَّهَ تَعالى‌ يَقُولُ: وَ ذلِكُمْ ظَنُّكُمُ الَّذِى ظَنَنْتُمْ بِرَبِّكُمْ ... ثُمَّ قالَ إِنَّ اللَّهَ عِنْدَ ظَنِّ عَبْدِهِ بِهِ: إِنْ خَيْراً فَخَيْرٌ، وَ إِنْ شَرّاً فَشَرٌّ: «سزاوار است بنده مؤمن آنچنان از خدا بترسد كه گوئى در كنار دوزخ قرار گرفته و مشرف بر آتش است، و آنچنان به او اميدوار باشد كه گوئى اهل بهشت است، چنان كه خداوند متعال مى‌فرمايد: اين گمانى است كه شما به خدا پيدا كرديد و سبب هلاكتتان شد، سپس امام عليه السلام افزود:
خداوند نزد گمان بنده خويش است اگر گمان نيك ببرد نتيجه‌اش نيك، و اگر گمان بد ببرد، نتيجه‌اش بد است». «١»