يُضِلُّ اللَّهُ الْكافِرِينَ».
كفر و لجاجت آنها، پرده و حجابى بر قلب و فكر آنها مى‌شود، لذا راه مستقيم حق را گذارده، در بيراهه گام مى‌نهند، و در قيامت نيز از راه بهشت محروم شده به بيراهه دوزخ كشيده مى‌شوند، آرى اين چنين خداوند كافران را گمراه مى‌سازد.
***
آيه بعد، به علّت گرفتارى‌هاى اين گروه، در اين همه بلا و مصيبت و عذاب اشاره كرده، مى‌گويد: «اين عذاب‌ها به خاطر آن است كه به ناحق در زمين شادى مى‌كرديد و از روى غرور و مستى شهوات به خوشحالى مى‌پرداختيد»! «ذلِكُمْ بِما كُنْتُمْ تَفْرَحُونَ فِى الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَ بِما كُنْتُمْ تَمْرَحُونَ».
از مخالفت با پيامبران و كشتن مؤمنان و در فشار گذاردن محرومان و مستضعفان، لذت مى‌برديد، و از ارتكاب گناهان و قانون‌شكنى‌ها در خود احساس غرور و سربلندى مى‌كرديد، اكنون، بايد كفاره آن همه شادى بى‌جا و غرور و غفلت و مستى شهوت را، در ميان اين غل و زنجيرها، و در لابلاى شعله‌هاى آتش بدهيد.
«تَفْرَحُونَ»، از ماده «فرح» به معنى شادى و خوشحالى است كه گاهى ممدوح است و شايسته، همان گونه كه در آيه ٤- ٥ سوره «روم» آمده است: وَ يَومَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ بِنَصْرِ اللَّهِ: «در آن روز (كه روميان اهل كتاب بر مشركان مجوس پيروز گردند) مؤمنان شاد خواهند شد».
و گاه مذموم است و بر اساس باطل، چنان كه در داستان «قارون» در آيه ٧٦ سوره «قصص» مى‌خوانيم: اذْ قالَ لَهُ قَومُهُ لاتَفْرَحْ إِنَّ اللَّهَ لايُحِبُّ الْفَرِحِينَ: «به خاطر بياور، هنگامى را كه قومش به او گفتند: اين همه شادى مغرورانه مكن، كه