تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٠٢
است، امروز روز عزت قريش است»!. «١»
همين عمل چنان طوفانى در سرزمين دلهاى مكّيان مشرك، بر پا كرد كه به گفته قرآن: يَدْخُلُونَ فِي دِيْنِ اللَّهِ أَفْواجاً: «فوج، فوج مسلمان شدند و آئين اسلام را با جان و دل پذيرا گشتند». «٢»
ولى با تمام اين احوال، به طورى كه در تواريخ اسلام آمده است، پيامبر صلى الله عليه و آله چند نفر را نام برد و از عفو عمومى مستثنا كرد، چرا كه افرادى خطرناك و غيرقابل بخشش بودند، اما بقيه را- جز اين چند نفر- مشمول عفو عمومى ساخت، و در ضمن، اين جمله پر معنى را بيان كرد: «من درباره شما همان مىگويم كه «يوسف» درباره برادران خود كه بر او ستم كرده بودند»، گفت:
لاتَثْرِيْبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ يَغْفِرُ اللَّهُ لَكُمْ وَ هُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِيْنَ: «امروز ملامتى بر شما نيست، خدا شما را ببخشد كه او ارحم الراحمين است»!. «٣»
«وَلِىّ» در اينجا به معنى «دوست»، و «حَمِيْم» در اصل به معنى «آب داغ و سوزان» است، و اگر به عرق بدن، «حميم» گفته مىشود به خاطر گرمى آن است، و «حمام» را نيز به همين مناسبت «حمام» مىگويند، به دوستان پر محبت و گرم و داغ نيز «حميم» گفته مىشود، و منظور در آيه همين است.
قابل توجه اين كه: مىفرمايد: كَأَنَّهُ وَلِىٌّ حَمِيْمٌ: «گويا يك دوست گرم و صميمى است» اشاره به اين كه، اگر واقعاً در صف دوستان صميمى هم در نيايد، حداقل در ظاهر چنين خواهد بود.