تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤٦
نمىسازد، و هيچ هدفى آنها را از طاعت پروردگار باز نمىدارد، و پس از فرا رسيدن مرگ پشيمانى و اندوه دامانشان را نمىگيرد». «١»
***
در آخرين آيه مورد بحث، آخرين سخن را با اين افراد لجوج در ميان مىگذارد، و اصل عقلى معروف «دفع ضرر محتمل» را با بيانى روشن براى آنها تشريح مىكند، خطاب به پيامبر صلى الله عليه و آله كرده، مىفرمايد: «به آنها بگو! به من خبر دهيد! اگر اين قرآن از سوى خداوند يگانه يكتا باشد (و حساب و جزا و بهشت و دوزخى در كار باشد) و شما به آن كافر شويد، چه كسى گمراهتر خواهد بود از آن كس كه در مخالفت، شديدى قرار دارد»؟! «قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ كانَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ثُمَّ كَفَرْتُمْ بِهِ مَنْ أَضَلُّ مِمَّنْ هُوَ فِي شِقاقٍ بَعِيدٍ». «٢»
البته، اين گفتار، در مورد كسانى است كه هيچ دليل منطقى در آنها كارگر نيست، در حقيقت آخرين سخنى است كه به اشخاص لجوج و مغرور و متعصب گفته مىشود، و آن اين كه: اگر شما حقانيت قرآن و توحيد و وجود عالم پس از مرگ را صددرصد، نپذيريد، مسلماً دليل بر نفى آن نيز نداريد، بنابراين، اين احتمال باقى است كه دعوت قرآن و مسأله معاد واقعيت داشته باشد، آنگاه فكر كنيد چه سرنوشت تاريك و وحشتناكى خواهيد داشت با اين گمراهى و مخالفت شديد و موضعگيرى در برابر اين مكتب الهى.
اين همان سخنى است كه ائمه دين عليهم السلام، در برابر افراد لجوج در آخرين مرحله، مطرح مىكردند چنان كه در حديثى كه در كتاب «كافى» آمده، مىخوانيم: