تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٦١
آسمانها با آن همه عظمت، با آن منظومهها و كهكشانها، و ميليونها ميليون ستاره عظيم و درخشان، آسمانها با آن نظامى كه انسان از مطالعه آن در حيرت فرو مىرود، و زمين با انواع منابع حياتيش، با گياهان متنوع و رنگارنگ، و گلها و ميوهها، با انواع مواهب و بركات، و انواع زيبائىهايش، همه، آيات و نشانههاى او است، اين از يكسو.
از سوى ديگر، جنبندگان زمين و آسمان، انواع پرندگان، صدها هزار نوع حشرات، انواع حيوانات وحشى و اهلى، و خزندگان، و ماهيان بسيار كوچك و ظريف و غولپيكر و عظيم، و انواع آبزيان و عجائب و شگفتىهائى كه در ساختمان هر يك از آنها به كار رفته، و از همه مهمتر، در اصل حقيقت «حيات» و زندگى و اصول اسرارآميزى كه بر آن حاكم است كه هنوز بعد از هزاران سال مطالعه ميليونها دانشمند، كسى به عمق آن نرسيده، همه، و همه آيات خدا است.
جالب اين كه «دابّة» هم موجودات زنده ذرهبينى را شامل مىشود كه داراى حركت ظريف و مرموزى است، و هم حيوانات غولپيكرى كه دهها متر طول، و دهها تن وزن دارد، هر يك به نوعى تسبيح حق مىگويند، و ثناخوان او هستند و با زبان حال، بيانگر عظمت و قدرت و علم بىپايان او.
و در پايان آيه مىفرمايد: «او هر گاه بخواهد، قادر بر جمع كردن آنها است» «وَ هُوَ عَلى جَمْعِهِمْ إِذا يَشاءُ قَدِيرٌ». «١»
در اين كه منظور از جمع كردن تمام جنبندگان، در اين آيه چيست؟ بسيارى از مفسران آن را به معنى جمع براى حساب و جزاى اعمال در قيامت دانستهاند،