تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٧
«نكته مهمى» كه در پايان اين بحث فشرده، لازم است ياد آورى شود اين كه، دعا، طبق روايات اسلامى، مخصوص مواردى است كه تلاشها و كوششهاى انسان اثرى نبخشد، و يا به تعبير ديگر آنچه انسان در توان دارد انجام دهد، و بقيه را از خدا بخواهد.
بنابراين، اگر انسان دعا را جانشين تلاش و كوشش كند، قطعاً مستجاب نخواهد شد.
لذا در حديثى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم: أَرْبَعَةٌ لاتُسْتَجْابُ لَهُمْ دَعْوَةٌ:
رَجُلٌ جالِسٌ فِي بَيْتِهِ يَقُولُ: أَللَّهُمَّ ارْزُقْنِي، فَيُقالُ لَهُ أَلَمْ آمُرُكَ بِالطَّلَبِ؟ وَ رَجُلٌ كانَتْ لَهُ امْرَاةٌ فَدَعا عَلَيْها، فَيُقالُ لَهُ: أَلَمْ أَجْعَلْ أَمْرَها إِلَيْكَ؟ وَ رَجُلٌ كانَ لَهُ مالٌ فَأَفْسَدَهُ، فَيَقُولُ: أَللَّهُمَّ ارْزُقْنِى، فَيُقالُ لَهُ: أَلَمْ آمُرُكَ بِالاقْتِصادِ؟ أَلَمْ آمُرُكَ بِالاصْلاحِ؟ وَ رَجُلٌ كانَ لَهُ مالٌ فَأَدانَهُ بِغَيْرِ بَيِّنَةٍ، فَيُقالُ لَهُ: أَلَمْ آمُرُكَ بِالشَّهادَةِ؟!: «چهار گروهاند كه دعاى آنها مستجاب نمىشود: كسى كه در خانه خود نشسته و مىگويد: خداوندا! مرا روزى ده، به او گفته مىشود: آيا به تو دستور تلاش و كوشش ندادم؟ و كسى كه همسرى دارد (كه دائماً او را ناراحت مىكند) و او دعا مىكند كه از دستش خلاص شود، به او گفته مىشود: مگر حق طلاق را به تو ندادم؟ و كسى كه اموالى داشته و آن را بيهوده تلف كرده، مىگويد:
خداوندا! به من روزى مرحمت كن، به او گفته مىشود: مگر دستور اقتصاد و ميانهروى به تو ندادم؟ مگر دستور اصلاح مال به تو ندادم؟ و كسى كه مالى داشته و بدون شاهد و گواه، به ديگرى وام داده، (اما وام گيرنده منكر شده، او دعا مىكند خداوندا قلبش را نرم كن، و وادار به اداء دين فرما) به او گفته مىشود: