نكته:
دعاى دور از اجابت
! اين نخستين بار نيست كه، در آيات قرآن به تقاضاى دوزخيان يا كفار مبنى بر بازگشت مجدد به اين جهان، بر خورد مى‌كنيم كه با پاسخ منفى روبرو مى‌شوند، بارها در آيات قرآن مجيد، اين موضوع مطرح شده است.
در سوره «شورى» آيه ٤٤ مى‌خوانيم: ظالمان بعد از مشاهده عذاب، مى‌گويند: هَلْ إِلَى‌ مَرَدِّ مِنْ سَبِيْلٍ: «آيا راهى به سوى بازگشت وجود دارد»؟
و در سوره «زمر» آيه ٥٨ درباره انسان‌هاى گنهكار و بى‌ايمان، آمده است:
هنگامى كه آنها عذاب الهى را مى‌بينند، مى‌گويند: «اى كاش بار ديگر به دنيا بازگرديم و از نيكوكاران باشيم» (أَو تَقُولُ حِيْنَ تَرَى الْعَذابَ لَو أَنَّ لِي كَرَّةً فَاكُونَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ).
و در سوره «مؤمنون» آيه ١٠٧ از قول همين اشخاص آمده است: رَبَّنا أَخْرِجْنا مِنْها فَإِنْ عُدْنا فَإِنَّا ظالِمُونَ: «پروردگارا! ما را از دوزخ بيرون فرست، اگر بار ديگر بازگشت كرديم ما مسلماً ظالم و ستمگريم»!
گروهى نيز به هنگامى كه فرشتگان مرگ را مى‌بينند، چنين تقاضائى از خدا مى‌كنند و مى‌گويند: رَبِّ ارْجِعُونِ لَعَلِّى أَعْمَلُ صالِحاً فِيْما تَرَكْتُ: «پروردگارا! مرا باز گردانيد، شايد در آنچه كوتاهى نمودم و ترك گفتم عمل صالحى انجام دهم». «١»
اما در همه جا با «كَلّا» (چنين چيزى ممكن نيست) و يا تعبيرات مشابهى روبه‌رو مى‌شوند.