تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٢
در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام از پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله آمده است: آخرين كسى را كه دستور داده مىشود به سوى دوزخ ببرند ناگهان (به اطراف) نگاه مىكند، خداوند بزرگ دستور مىدهد او را برگردانيد، او را بر مىگردانند، خطاب مىكند: چرا به من نگاه كردى؟ و در انتظار چه فرمانى بودى؟ عرض مىكند:
پروردگارا! من درباره تو اين چنين گمان نمىكردم! مىفرمايد: چه گمان مىكردى؟ عرض مىكند: گمانم اين بود كه، گناهان مرا مىبخشى و مرا در بهشت خود جاى مىدهى! خداوند مىفرمايد: يا مَلائِكَتِى! لا، وَ عِزَّتِى وَ جَلالِى وَ آلائِى وَ عُلُوِّى وَ ارْتِفاعِ مَكانِى، ما ظَنَّ بِى عَبْدِى هذا ساعَةً مِنْ خَيْرٍ قَطُّ، وَ لَوْ ظَنَّ بِى ساعَةً مِنْ خَيْرِ ما وَدَعْتُهُ بِالنَّارِ، أَجِيْزُوا لَهُ كِذْبَهُ وَ أَدْخِلُوهُ الْجَنَّةَ!: «اى فرشتگان من! به عزت و جلال و نعمتها و مقام والايم سوگند، اين بندهام هرگز گمان خير درباره من نبرده، و اگر ساعتى گمان خير برده بود من او را به جهنم نمىفرستادم، گر چه او دروغ مىگويد ولى با اين حال، اظهار حسن ظن او را بپذيريد، و او را به بهشت بريد»، سپس پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: هيچ بندهاى نيست كه نسبت به خداوند متعال گمان خير ببرد، مگر اين كه خدا نزد گمان وى خواهد بود، و اين همان است كه مىفرمايد: «وَ ذلِكُمْ ظَنُّكُمُ الَّذِي ظَنَنْتُمْ ...». «١»
٢- گواهان در دادگاه قيامت
هنگامى كه مىگوئيم در جهان ديگر همه انسانها محاكمه مىشوند ممكن است دادگاههائى را همچون دادگاههاى عالم دنيا تداعى كند، كه هر كس با پروندهاى كوچك يا بزرگ با شاهدانى همچون شاهدان اين دادگاهها در برابر قضات حاضر مىشوند، و سؤال و جوابى صورت مىگيرد، و حكم نهائى صادر