تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٨
آسمان اول است، به اين ترتيب عالم آفرينش از هفت مجموعه بزرگ تشكيل يافته، كه تنها يك مجموعه آن در برابر ديدگان انسانها قرار گرفته، و هنوز دستگاههاى علمى و تحقيقاتى انسان به ماوراء اين منطقه، يعنى غير از آسمان اول نفوذ نكرده است.
اما شش عالم ديگر چگونه است؟ و از چه تشكيل يافته؟ جز خدا نمىداند.
اين تفسير صحيحتر به نظر مىرسد (شرح بيشتر اين موضوع را در جلد اول، در تفسير آيه ٢٩ بقره، تحت عنوان «آسمانهاى هفتگانه» مطالعه فرمائيد). «١»
٨- جمله وَ أَوْحى فِي كُلِّ سَماءٍ أَمْرَها: «در هر آسمانى فرمان خود را وحى كرد و نظام لازم را به آنها بخشيد» اشاره به اين است كه تنها با آفرينش آسمانها، مسأله تمام نشد، بلكه در هر كدام آنها موجودات و مخلوقات و نظام و تدبير خاصى مقرر فرمود، كه هر يك به تنهائى نشانهاى از عظمت و علم و قدرت او است.
٩- جمله وَ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ وَ حِفْظاً: «آسمان پائين را به چراغهاى روشن ستارگان زينت بخشيديم و در آن شهابهائى كه پهنه آسمان را از شياطين حفظ مىكنند آفريديم» دليل بر اين است كه همه ستارگان زينتبخش آسمان اول مىباشند، و در نظر انسانها همانند چراغهائى هستند كه از سقف اين آسمان نيلگون آويزان شده است، و نه تنها زينت آسمانند و با تلألؤ خاص و چشمك زدنهاى پر معنى و پى در پى، قلب عاشقان اسرار آفرينش را به سوى خود جذب مىكنند، و ترانه توحيد سر مىدهند، بلكه در شبهاى تاريك، براى