گونه كه: تفاوت تلاشها در اين دنيا باعث تفاوت در بهره‌گيرى‌ها است، در كارهاى آخرت نيز همين اصل كاملًا حاكم است، با اين تفاوت كه اين دنيا محدود است و تفاوت‌هايش هم محدود، ولى آخرت نامحدود، و تفاوت‌هايش نيز نامحدود است، مى‌گويد:
«بنگر، چگونه بعضى از آنها را بر بعضى ديگر (بخاطر تفاوت در سعى و كوششان) برترى داديم، اما آخرت درجاتش بزرگ‌تر و برتريش بيشتر است» «انْظُرْ كَيْفَ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى‌ بَعْضٍ وَ لَلا خِرَةُ أَكْبَرُ دَرَجاتٍ وَ أَكْبَرُ تَفْضِيلًا».
ممكن است گفته شود: افرادى را در اين جهان مى‌بينيم كه بدون تلاش و كوشش، بهره‌هاى وسيع مى‌گيرند، ولى، بدون شك اينها موارد استثنائى است و نمى‌توان در برابر اصل كلّى تلاش و كوشش، و رابطه آن با ميزان موفقيت، به آن اعتنائى كرد، و اين گونه بهره‌گيرى‌هاى انحرافى منافات با آن اصل كلّى ندارد.
ضمناً بايد توجه داشت كه: منظور از تلاش و كوشش تنها كميت آن نيست، گاه مى‌شود تلاش كم با كيفيت عالى اثرش بسيار بيشتر از تلاش فراوان با كيفيت پائين باشد.
***
نكته‌ها:
١- آيا دنيا و آخرت با هم تضادّ دارند؟
در آيات بسيارى، مدح و تمجيد از دنيا يا امكانات مادى آن شده است:
در بعضى از آيات، مال به عنوان خير، معرفى شده. «١»
و در بسيارى از آيات، مواهب مادى تحت عنوان فضل خدا آمده است: «وَ ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ». «٢»