احترام خون انسان‌ها و حرمت قتل نفس، از مسائلى است كه همه شرايع آسمانى و قوانين بشرى در آن متفقند، و آن را يكى از بزرگ‌ترين گناهان مى‌شمرند، ولى اسلام اهميت بيشترى به اين مسأله داده، تا آنجا كه قتل يك انسان را همانند كشتن همه انسان‌ها شمرده است: «مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسادٍ فِي الْا رْضِ فَكَأَنَّما قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعاً». «١»
و حتى از بعضى از آيات قرآن، چنين استفاده مى‌شود: مجازات خلود در آتش كه مخصوص كفار است، براى قاتل تعيين شده كه سابقاً گفتيم ممكن است:
اين تعبير، دليل آن باشد: افرادى كه دستشان به خون بى گناهان آلوده مى‌شود با ايمان از دنيا نخواهند رفت: «وَ مَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِناً مُتَعَمِّداً فَجَزاؤُهُ جَهَنَّمُ خالِداً فِيها». «٢»
حتى در اسلام براى كسانى كه اسلحه به روى مردم بكشند، مجازات سنگينى به عنوان «محارب» تعيين شده است كه شرح آن در كتب فقهى آمده، و ما در ذيل آيه ٣٣ سوره «مائده» به آن اشاره كرديم.
نه تنها قتل نفس، بلكه كمترين و كوچك‌ترين آزار يك انسان از نظر اسلام، مجازات دارد، و مى‌توان با اطمينان گفت: اين همه احترام كه اسلام براى خون، جان و حيثيت انسان قائل شده است در هيچ آئينى وجود ندارد.
ولى درست به همين دليل، مواردى پيش مى‌آيد كه: احترام خون برداشته مى‌شود، و آن در مورد كسانى است كه، مرتكب قتل و يا گناهى همانند آن شده‌اند، لذا در آيه فوق بعد از ذكر يك اصل كلّى در زمينه حرمت قتل نفس، بلافاصله با جمله «إِلَّا بِالْحَقِّ» اين گونه افراد را استثناء مى‌كند.
در حديث معروفى از پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله مى‌خوانيم: لاحلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ