تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٩٩
آن در آستانه رستاخيز، به ميان آمد، در آيات مورد بحث به مسائل مربوط به قيام قيامت، ادامه داده، چنين مىگويد: «در آن روز كه جهان پايان مىگيرد، ما آنها را چنان رها مىكنيم كه درهم موج مىزنند» «وَ تَرَكْنا بَعْضَهُمْ يَوْمَئِذٍ يَمُوجُ فِي بَعْضٍ».
تعبير به «يَمُوجُ» يا به خاطر فزونى و كثرت انسانها در آن صحنه است همان گونه كه در تعبيرات معمولى نيز مىگوئيم: در فلان جريان جمعيت موج مىزد، و يا به خاطر اضطراب و لرزهاى است كه به اندام انسانها در آن روز مىافتد، گوئى همچون امواج آب، پيكر آنها مىلرزد.
البته، اين دو تفسير با هم تضادى ندارند، ممكن است هر دو جهت، موجب اين تعبير باشد.
و اضافه مىكند: «آنگاه در صور دميده مىشود، و ما آنها را حيات نوين مىبخشيم و جمعشان مىكنيم» «وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَجَمَعْناهُمْ جَمْعاً».
بدون شك، همه انسانها در آن صحنه، جمع خواهند بود، و احدى از اين قانون، مستثنى نيست، تعبير «جَمَعْناهُمْ جَمْعاً» نيز اشاره به همين حقيقت است.
از مجموع آيات قرآن، به خوبى استفاده مىشود: در پايان جهان و آغاز جهان ديگر، دو تحول عظيم انقلابى، در عالم رخ مىدهد:
نخستين تحول، فناى موجودات و انسانها در يك برنامه ضربتى است، و دومين برنامه كه معلوم نيست چه اندازه با برنامه نخست فاصله دارد. برانگيخته شدن مردگان، آن هم با يك برنامه ضربتى ديگر است، كه از اين دو برنامه، در قرآن به عنوان «نفخ صور» (دميدن در شيپور) تعبير شده است، و ما به خواست خدا، شرح آن را در ذيل آيه ٦٨ سوره «زمر» بيان خواهيم كرد.
در اينجا روايتى از «اصبغ نباته» از على عليه السلام نقل شده كه امام در تفسير جمله