٥- تفسير جمله «ما يَسْتَمِعُونَ بِهِ»
در معنى اين جمله، دو تفسير ذكر كرده‌اند: بعضى مانند «طبرسى» در «مجمع البيان» و «فخر رازى» در «تفسير كبير»، آن را به معنى «انگيزه استماع» گرفته‌اند، يعنى ما مى‌دانيم آنها به چه انگيزه‌اى به سخنان تو گوش فرا مى‌دهند، نه براى درك حق، بلكه، براى استهزاء، وصله چسباندن، توجيهات انحرافى و سرانجام گمراه شدن و گمراه كردن ديگران.
بعضى ديگر (همچون علامه طباطبائى در الميزان) آن را به معنى «وسيله استماع» گرفته‌اند، يعنى: ما آگاهيم آنها با چه گوش‌هائى به سخنان تو گوش فرا مى‌دهند، و از دل‌هاى آنها و از نجواهاى آنها آگاهى داريم (تفسير اول نزديك‌تر به نظر مى‌رسد).
***
٦- چرا «مسحور» به پيامبر صلى الله عليه و آله نسبت مى‌دادند؟
«مسحور» به معنى «سحر شده» و «ساحر» به معنى «سحر كننده» است.
توصيف پيامبر صلى الله عليه و آله به «مسحور» از ناحيه دشمنان، يا به خاطر اين بوده است كه: مى‌خواستند از اين طريق، نسبت جنون به پيامبر صلى الله عليه و آله دهند، بگويند ساحران در فكر و عقل او نفوذ كرده، و به وسيله ساحران- العياذ باللّه- اختلال حواس يافته.
بعضى از مفسران، نيز احتمال داده‌اند: مسحور به معنى ساحر باشد (زيرا چنان كه گفتيم، اسم مفعول گاهى به معنى اسم فاعل مى‌آيد) به اين ترتيب نفوذ خارق العاده كلام پيامبر صلى الله عليه و آله را در دل‌هاى آماده مردم حق طلب، به سحر نسبت مى‌دادند كه اين، خود، اعتراف ضمنى جالبى است بر نفوذ عجيب گفتار او.
***
٧- وحشت مشركان از نداى توحيد
در آيات بالا خوانديم: مشركان مخصوصاً از شنيدن نداى توحيد، سخت به