تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٧
توطئههاى مشركان مىكرد، در آيات مورد بحث، به مسأله نماز، توجه به خدا و نيايش مىپردازد، كه عامل مؤثرى براى مبارزه با شرك، و وسيلهاى براى طرد هر گونه وسوسه شيطانى از دل و جان آدمى است.
آرى، «نماز» است كه انسان را به ياد خدا مىاندازد، گرد و غبار گناه را از دل و جانش مىشويد و وسوسههاى شيطانى را طرد مىكند.
نخست، مىگويد: «نماز را برپا دار، به هنگام زوال آفتاب، تا نيمه شب، و همچنين قرآن فجر (نماز صبح) را؛ چرا كه اين نماز مورد توجه فرشتگان شب و روز است» «أَقِمِ الصَّلاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلى غَسَقِ اللَّيْلِ وَ قُرْآنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كانَ مَشْهُوداً».
«دُلُوكِ الشَّمْسِ» به معنى «زوال آفتاب» از دائره نصف النهار است كه وقت ظهر مىباشد، و در اصل از ماده «دَلْك» به معنى «ماليدن» گرفته شده؛ چرا كه انسان در آن موقع بر اثر شدت تابش آفتاب چشم خود را مىمالد.
و يا از «دَلْك» به معنى «متمايل شدن» است؛ چرا كه خورشيد در اين موقع از دائره نصف النهار به سمت مغرب متمايل مىشود.
و يا اين كه: انسان، دست خود را در مقابل آفتاب حائل مىكند، گوئى نور آن را از چشم خود كنار مىزند و متمايل مىسازد.
به هر حال، در روايتى كه از منابع اهل بيت عليهم السلام به ما رسيده «دلوك» به معنى زوال خورشيد، تفسير شده است، در روايتى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم: «عبيد بن زراره» از تفسير اين آيه سؤال كرد امام عليه السلام فرمود:
«خداوند چهار نماز بر مسلمانان واجب كرده است كه آغاز آن وقت زوال شمس (ظهر)، و پايان آن نيمه شب است». «١»