تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢٢
«مگر اين كه: خدا بخواهد» «إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ».
يعنى در رابطه با اخبار آينده، و تصميم بر انجام كارها، حتماً جمله «ان شاء اللّه» را اضافه كن؛ چرا كه:
اوّلًا: تو هرگز مستقل در تصميمگيرى نيستى و اگر خدا نخواهد، هيچ كس توانائى بر هيچ كارى را ندارد.
بنابراين، براى اين كه: ثابت كنى نيروى تو از نيروى لا يزال او است، و قدرتت وابسته به قدرت او جمله ان شاء اللّه: «اگر خدا بخواهد» را حتماً به سخنت اضافه كن.
ثانياً: خبر دادن قطعى براى انسان كه قدرتش محدود است و احتمال ظهور موانع مختلف مىرود، صحيح و منطقى نيست، و چه بسا دروغ از آب در آيد، مگر اين كه: با جمله «ان شاء اللّه» همراه باشد.
بعضى از مفسران احتمال ديگرى در تفسير آيه فوق گفتهاند، و آن اين كه:
منظور نفى استقلال انسان در كارها است، مفهوم آيه چنين است: «تو نمىتوانى بگوئى من فلان كار را فردا انجام خواهم داد، مگر خدا بخواهد».
البته لازمه اين سخن، آن است كه: اگر جمله «ان شاء اللّه» را بيفزائيم، سخن كامل خواهد بود، اما اين لازمه جمله است، نه متن، آن چنان كه در تفسير اول گفته شد. «١»
شأن نزولى را كه در مورد آيات فوق، نقل كرديم تفسير اول را تأييد مىكند، زيرا پيامبر صلى الله عليه و آله بدون ذكر «ان شاء اللّه» به كسانى كه پيرامون «اصحاب كهف» و مانند آن سؤال كرده بودند، قول توضيح و جواب داد، به همين جهت، مدتى