تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٩
نماز كرده، مانند: «حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى» «١» كه «نماز وسطى» طبق تفسير صحيح، همان «نماز ظهر» است.
و گاهى اشاره به وقت سه نماز، از نمازهاى پنجگانه كرده، مانند: «وَ أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَيِ النَّهارِ وَ زُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ» «٢» كه «طرف النهار» اشاره به نماز صبح و مغرب و «زُلَفاً مِنَ اللَّيْل» اشاره به نماز عشاء است.
و گاهى، اوقات هر پنج نماز را اجمالًا بيان مىكند، مانند آيه مورد بحث. «٣»
به هر حال، جاى ترديد نيست كه: جزئيات اوقات نمازهاى پنجگانه در اين آيات بيان نشده، بلكه، مانند بسيارى ديگر از احكام اسلامى، تنها به كليات قناعت شده، و شرح آن در سنت پيامبر صلى الله عليه و آله و امامان راستين آمده است.
نكته ديگرى كه در اينجا باقى مىماند اين است كه: آيه فوق مىگويد: إِنَقُرْآنَ الْفَجْرِ كانَ مَشْهُوداً: «نماز صبح مورد مشاهده است» اما منظور مشاهده چه كسانى است؟
رواياتى كه در تفسير اين آيه به ما رسيده، مىگويد: مشهود ملائكه شب و روز است؛ زيرا در آغاز صبح، فرشتگان شب كه مراقب بندگان خدايند جاى خود را به فرشتگان روز مىدهند، و چون نماز صبح در همان آغاز طلوع انجام مىگيرد، هر دو گروه آن را مشاهده كرده و بر آن گواهى مىدهند.
اين روايات را دانشمندان شيعه و اهل تسنن هر دو، نقل كردهاند.
از جمله (طبق نقل تفسير روح المعانى) احمد، نسائى، ابن ماجه، ترمذى و حاكم از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل كردهاند كه: در تفسير اين جمله فرمود: «تَشْهَدُهُ مَلائِكَةُ اللَّيْلِ وَ مَلائِكَةُ النَّهارِ». «٤»
محدث معروف اهل سنت، بخارى و مسلم، نيز همين معنى را در صحيح