حاجت (به دستشوئى) مى‌روم، نشستن خود را طولانى‌تر مى‌كنم، تا نغمه‌هاى آنها را بشنوم، در حالى كه براى چنين منظورى نرفته‌ام، امام صادق عليه السلام فرمود:
مگر گفتار خداوند را نشنيده‌اى كه مى‌فرمايد: إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ كُلُّ أُولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْؤُلًا:
«گوش و چشم و قلب همگى مسئولند»؟
او عرض كرد: گويا هرگز اين آيه را از هيچ كس نه عرب و نه عجم، نشنيده بودم و من اكنون اين كار را ترك مى‌گويم و به درگاه خدا توبه مى‌كنم. «١»
در بعضى از منابع حديث، در ذيل اين روايت مى‌خوانيم: امام به او دستور داد، برخيز، غسل توبه كن و به مقدارى كه مى‌توانى نماز بگذار؛ چرا كه كار بسيار بدى انجام مى‌دادى، اگر در آن حال مى‌مردى مسئوليت تو عظيم بود!
از اين آيات و احاديث كه، از پيامبر صلى الله عليه و آله و ائمه هدى‌ عليهم السلام نقل شده است روشن مى‌شود: اسلام چگونه چشم و گوش انسان را مسئول مى‌شمرد، تا نبيند، نگويد، تا نشنود، قضاوت نكند، و بدون تحقيق، علم و يقين نه به چيزى معتقد شود، نه عمل كند و نه داورى نمايد.
پيروى از گمان، حدس، تخمين و شايعات و هر آنچه غير از علم و يقين است، خطرات بزرگى براى فرد و جامعه، ايجاد مى‌كند كه هر كدام به تنهائى ضايعات بزرگى دارد از جمله:
١- تكيه بر غير علم، سرچشمه پايمال شدن حقوق افراد، و يا دادن حق به غير مستحق است.
٢- پيروى از غير علم، آبروى افراد آبرومند را به خطر مى‌اندازد و خدمتگذاران را دلسرد مى‌كند.
٣- اعتماد بر غير علم، بازار شايعات و شايعه‌سازان را داغ و پر رونق مى‌كند.
٤- پيروى از غير علم، روحيه تحقيق و كنجكاوى را از انسان گرفته و او را