تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٠
كِتابِيَهْ: «اما آنها كه نامه اعمالشان بدست راستشان داده شده با سرفرازى و افتخار مىگويند: هان بيائيد و نامه اعمال ما را بخوانيد»!. «١»
وَ أَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ بِشِمالِهِ فَيَقُولُ يا لَيْتَنِي لَمْأُوتَ كِتابِيَهْ: «اما كسى كه نامه اعمالش در دست چپ او است مىگويد اى كاش نامه اعمالم را به دست من نمىدادند»!. «٢»
و در سوره «كهف» آيه ٤٩ مىخوانيم: وَ وُضِعَ الْكِتابُ فَتَرَى الْمُجْرِمِينَ مُشْفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَ يَقُولُونَ يا وَيْلَتَنا ما لِهذَا الْكِتابِ لايُغادِرُ صَغِيرَةً وَ لا كَبِيرَةً إِلَّا أَحْصاها وَ وَجَدُوا ما عَمِلُوا حاضِراً وَ لايَظْلِمُ رَبُّكَ أَحَداً:
«نامههاى اعمال بنى آدم گسترده مىشود، در آن هنگام مجرمان را مىبينى از آنچه در آن ثبت است، بيمناكاند، و مىگويند: اى واى بر ما! اين چه نامهاى است كه هيچ گناه صغيره و كبيرهاى نيست مگر آن را ثبت و احصا كرده است؟! و آنچه را انجام دادهاند حاضر مىيابند، و پروردگارت به احدى ظلم نمىكند».
در حديثى در ذيل آيه مورد بحث (اقْرَأْ كِتابَكَ ...) از امام صادق عليه السلام مىخوانيم: يَذْكُرُ الْعَبْدُ جَمِيْعَ ما عَمِلَ، وَ ما كُتِبَ عَلَيْهِ، حَتّى كَأَنَّهُ فَعَلَهُ تِلْكَ السَّاعَةِ، فَلِذلِكَ قالُوا يا وَيْلَتَنا ما لِهذَا الْكِتابِ لا يُغادُر صَغِيْرَةً وَ لا كَبِيْرَةً إِلَّا أَحْصاها:
«در آن روز انسان آنچه را انجام داده و در نامه عمل او ثبت است، همه را به خاطر مىآورد، گوئى همان ساعت آن را انجام داده است! لذا فرياد مجرمان بلند شده مىگويند: واى بر ما! اين چه نامهاى است كه هيچ صغيره و كبيرهاى را فروگزار نكرده است». «٣»
در اينجا اين سؤال پيش مىآيد: اين نامه چيست؟ و چگونه است؟