صالحى نيز انجام نمى‌دهند) نيز بشارت مى‌دهد كه: عذاب دردناكى براى آنها آماده كرده‌ايم» «وَ أَنَّ الَّذِينَ لايُؤْمِنُونَ بِالآخِرَةِ أَعْتَدْنا لَهُمْ عَذاباً أَلِيماً».
تعبير به «بشارت» در مورد مؤمنان، دليلش روشن است، ولى در مورد افراد بى‌ايمان و طغيانگر در حقيقت يك نوع استهزاء يا بشارتى است براى مؤمنان كه دشمنانشان به چنين سرنوشتى گرفتار مى‌شوند. «١»
ضمناً، پاداش مؤمنان را در عبارت كوتاه «أَجْراً كَبِيراً» و كيفر افراد بى‌ايمان را در عبارت جامع «عَذاباً أَلِيماً» خلاصه كرده، كه مفهوم هر دو آن چنان وسيع است كه: هر گونه پاداش و كيفر معنوى و مادى، جسمى و روحانى را شامل مى‌شود.
و اما اين كه: در صفات دوزخيان تنها روى «عدم ايمان به آخرت» انگشت گذارده، و سخن از اعمالشان نيست! ممكن است از اين جهت باشد كه:
اعتقاد به آن دادگاه بزرگ بيش از هر چيز انسان را در مقابل گناهان كنترل مى‌كند.
و از اين گذشته، انكار قيامت به انكار خدا نيز بازمى‌گردد؛ زيرا چگونه ممكن است: خداوند عادل و حكيم، مردم اين جهان را در شرائطى كه مى‌بينيم، به حال خود رها كند، و جهان ديگرى در كار نباشد، اين نه با حكمت او سازگار است، و نه با عدالتش.
از همه گذشته، چون بحث در آيه، از پاداش و كيفر است، تناسب با مسأله آخرت و دادگاه عدل پروردگار دارد.
***