تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٢
٦٤- هر كدام از آنها را مىتوانى با صدايت تحريك كن! و لشكر سواره و پيادهات را بر آنها گسيل دار! و در ثروت و فرزندانشان شركت جوى! و آنها را با وعدهها سرگرم كن!- ولى شيطان، جز فريب و دروغ، وعدهاى به آنها نمىدهد-
٦٥- (بدان) تو هرگز سلطهاى بر بندگان من، نخواهى يافت (و آنها به دام تو گرفتار نمىشوند)! همين قدر كافى است كه پروردگارت حافظ آنها باشد».
تفسير:
دامهاى ابليس
اين آيات، به مسأله سرپيچى «ابليس» از فرمان خدا به سجده براى آدم و سرنوشت شوم او به دنبال اين ماجرا، اشاره مىكند.
مطرح كردن اين ماجرا به دنبال بحثهاى گذشته پيرامون مشركان لجوج، در واقع اشاره به اين است كه: نمونه كامل استكبار، كفر و عصيان، شيطان بود، ببينيد سرنوشتش به كجا رسيد، شما پيروان او نيز همان سرنوشت را خواهيد داشت.
به علاوه اگر اين كوردلان اين همه در مسير مخالف حق، پافشارى مىكنند جاى تعجب نيست؛ چرا كه شيطان طبق اين آيات، از چندين طريق به اغوا و گمراهى آنها برخاسته، و در واقع گفتار او كه مىگفت: «من اكثر فرزندان آدم را جز مخلصان و مؤمنان راستين منحرف خواهم ساخت» به تحقق پيوسته است.
نخست مىگويد: «به ياد آور هنگامى را كه به فرشتگان گفتيم: براى آدم سجده كنيد و همگى جز ابليس سجده كردند» «وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِا دَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ».
همان گونه كه در گذشته نيز، ذيل آيات مربوط به آفرينش آدم گفتهايم: اين سجده يك نوع خضوع و تواضع به خاطر عظمت خلقت آدم و امتياز او بر ساير