قابل توجه اين كه: بسيارى از اين تفسيرها، و يا همه آنها، منافاتى با هم ندارند، و ممكن است «شجره ملعونه» در قرآن، اشاره به هر گروه منافق، خبيث و مطرود درگاه خدا، مخصوصاً گروه‌هائى همانند «بنى اميه» و يهوديان سنگدل و لجوج و همه كسانى كه در خط آنها گام برمى‌دارند، باشد، و شجره زقوم در قيامت تجسمى از وجود اين شجرات خبيثه در جهان ديگر است، و همه اين شجرات خبيثه مايه آزمايش و امتحان مؤمنان راستين در اين جهان هستند.
يهوديانى كه امروز بر مراكز حساس اسلامى غاصبانه مسلط شده‌اند، و هر ساعت در گوشه‌اى از جهان آتشى برمى‌افروزند، و آن همه جنايت و بيدادگرى دارند.
همچنين منافقانى كه با آنها معاملات سياسى و غير سياسى كرده و مى‌كنند، و همه سلطه‌گرانى كه خط «بنى اميه» را در برابر اسلام در كل كشورهاى اسلامى تعقيب مى‌نمايند، و نيكان را از صحنه اجتماع كنار مى‌زنند، فرومايگان را بر گرده مردم مسلط مى‌كنند، دوستان حق و مجاهدان راستين را شهيد و بازماندگان دوران جاهليت را بر سر كار مى‌گمارند، همه اينها شاخ و برگ شجره خبيثه معلونه هستند و آزمايشى براى مردم!.
***
٢- بهانه‌هاى منكران اعجاز
مى‌دانيم: بعضى از غافلان عصر ما اين نغمه را ساز كرده‌اند كه: پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله اصلًا معجزه‌اى (جز قرآن) نداشته است، آنها براى گفتار خود به هر بهانه‌اى توسل مى‌جويند، از جمله آيه فوق (وَ ما مَنَعَنا أَنْ نُرْسِلَ بِالْا ياتِ ...) را دليل بر اين گرفته‌اند كه: پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله بر خلاف پيامبران پيشين، اقدام به معجزه نكرد.