حق خويشاوندان و مستمند و ابن سبيل، اشاره به اين است كه: مبادا تحت تأثير عواطف خويشاوندى، و يا عاطفه نوع‌دوستى، در مقابل مسكين و ابن السبيل قرار بگيريد، و بيش از حدّ استحقاقشان به آنها انفاق كنيد و راه اسراف را بپوئيد كه اسراف و تبذير در همه جا نكوهيده است.
***
آيه بعد، به منزله استدلال و تاكيدى بر نهى از تبذير است، مى‌فرمايد:
«تبذيركنندگان برادران شياطين هستند» «إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كانُوا إِخْوانَ الشَّياطِينِ».
«و شيطان، كفران‌كننده نعمت‌هاى پروردگار بود» «وَ كانَ الشَّيْطانُ لِرَبِّهِ كَفُوراً».
اما اين كه: شيطان، كفران نعمت‌هاى پروردگار را كرد، روشن است؛ زيرا خداوند نيرو، توان، هوش و استعداد فوق العاده‌اى به او داده بود، و او اين همه نيروها را در غير موردش يعنى در طريق اغوا و گمراهى مردم، صرف كرد.
و اما اين كه: تبذيركنندگان برادران شياطين‌اند، به خاطر آن است كه: آنها نيز نعمت‌هاى خداداد را كفران مى‌كنند و در غير مورد قابل استفاده، صرف مى‌نمايند.
تعبير به «إِخْوان» (برادران) يا به خاطر اين است كه اعمالشان هم‌رديف و هماهنگ اعمال شياطين است، همچون برادرانى كه يكسان عمل مى‌كنند، و يا به خاطر آن است كه قرين و همنشين شيطان در دوزخند.
همان گونه كه در آيه ٣٩ از سوره «زخرف» بعد از آن كه قرين بودن شيطان را با انسان‌هاى آلوده به طور كلّى بيان مى‌كند، مى‌فرمايد: وَ لَنْ يَنْفَعَكُمُ الْيَوْمَ إِذْ ظَلَمْتُمْ أَنَّكُمْ فِي الْعَذابِ مُشْتَرِكُونَ:
«امروز اظهار برائت و تقاضاى جدائى از شيطان به حال شما سودمند نيست؛