نهج الحقّ و کشف الصدق ت کهنسال - علامه حلی - الصفحة ٤٨٨ - فصل پنجم حج

٢- كسى كه بر راه رفتن توانايى دارد اگر زاد و مركب نيابد، حج بر او واجب نيست. مالك مى‌انگارد كه واجب است و او مى‌تواند از مردم تقاضاى آب و طعام كند[١]. مالك با سخن خدا ناسازگارى كرده كه فرمود: «... براى خدا، حج آن خانه بر كسانى كه قدرت رفتن به آن را داشته باشند واجب است ...» از على (امير المؤمنين ٧)، ابن عمر، ابن عباس، ابن مسعود، عمر بن شعيب از پدرش از جدش و جابر بن عبد اللَّه و عايشه و انس از پيامبر ٦ روايت كرده‌اند كه چون از ايشان معنى استطاعت و توان را پرسيدند، فرمودند: «مراد زاد و مركب است.»[٢] ٣- اگر نابينا براى خود و راهنماى خود زاد و مركب بيابد حج بر او واجب است.

ابو حنيفه آن را واجب نمى‌داند[٣] ولى خداوند مى‌فرمايد: «براى خدا، حج آن خانه بر كسانى كه قدرت آن را داشته باشند واجب است.» ٤- اگر ميّت در زندگى مستطيع گردد و مالى از خود بجا نهد، حج، زكات، كفاره و جزاى صيد بر او واجب است.

رأى ابو حنيفه ساقط شدن همه اين موارد است‌[٤] ولى عقل و نقل با پندار او همراهى ندارند. عقل گواهى مى‌دهد كه حج، زكات، كفاره و جزا بر عهده او بوده و واجب است كه دين خود را ادا كند.

نقل نيز خبر متواتر خثعميه است‌[٥].

[١]. بدايه المجتهد، ج ١، ص ٢٥٧ و الفقه على المذاهب، ج ١، ص ٦٣٤.

[٢]. بدايه المجتهد، ج ١، ص ٢٥٨.

[٣]. الهدايه، ج ١، ص ٩٧ و الفقه على المذاهب، ج ١، ص ٦٣٣.

[٤]. آيات الاحكام، ج ٢، ص ٩٧ و بداية المجتهد، ج ١، ص ٢٥٨.

[٥]. التاج الجامع للاصول، ج ٢، ص ١١٠، آيات الاحكام، ج ٢، ص ٩٨، مسند شافعى، ص ٣٧٤ و ديگر كتب معتبر اهل سنت.