نهج الحقّ و کشف الصدق ت کهنسال - علامه حلی - الصفحة ٤٣٧ - فصل اول طهارت

وانگهى با اين رأى لازم مى‌آيد خداوند تكليف بيشتر از طاقت فرموده باشد زيرا شناخت آن چه نجس مى‌شود يا نمى‌شود با نظر به حركت كه مراتب گوناگون دارد، غير ممكن است.

استلزام محال ديگر اين است كه آبى نجس گردد و تغيير به اختلاف وضع خود را نپذيرد و چنين امرى آشكارا باطل است.

٢٤- راى اماميه در دو ظرف همانندى كه يكى از آنها نجس مى‌شود، پرهيز و خوددارى از هر دو آنهاست و اماميه راهى براى اجتهاد و گزينش يكى از آنها نمى‌دانند. نيز در دو لباسى كه يكى از آنها نجس است، بر آنند كه در هر دو آنها نماز گزارده شود، خواه عدد ظرفها يا لباسهاى پاك، بيشتر از يكى باشد يا نباشد.

ابو حنيفه مى‌گويد: اجتهاد يكى از دو لباس، به اطلاق، جايز است. در ظرف نيز، اگر تعداد ظرفهاى پاك بيشتر باشد حكم چنين است. شافعى نيز در ظرفها و لباسها مطلقا همين فتوى را داده است‌[١].

ابو حنيفه و شافعى با حكم خرد عناد ورزيده‌اند، زيرا خرد ترجيح بدون مرجح يكى از دو متساوى را محال مى‌داند و بيشتر قواعد اسلامى بر اين قانون ضرورى عقلى بنيان نهاده شده‌اند. تحرّى و اجتهاد و گزينش اينان نيز ترجيح و گزينش يكى از دو متساوى بدون مرجح است و باطل مى‌باشد.

شگفت‌آور است كه همه شافعيان، جز اندكى از ايشان، كسى را كه ظرف يا لباس پاكى را به همراه دارد و از پاكى آن مطمئن است، در استفاده از آن، مخيّر كرده‌اند، اما در باره دو ظرف همانند، شخص را آزاد گذارده‌اند و استفاده از هر يك از آنها را بر او واجب نساخته‌اند[٢].

[١]. ترتيب المدارك، ج ١، ص ٣٥٨، ديباج المذهب، ج ٢، ص ١٦٦، المغنى، ج ١، ص ٦٣.

[٢]. الام، ج ١، ص ٧٧ در حاشيه آن، مختصر المزنى، ج ١، ص ٩٢ احياء العلوم غزالى، ج ٢، ص ١٠٠، فضل در موضع مناسب و النووى در الروضه نيز اين مطلب ذكر كرده‌اند.