«كسانى كه چون مصيبتى به آنها رسيد گفتند: ما از آن خدا هستيم و به او بازمى‌گرديم. صلوات و رحمت پروردگارشان بر آنان باد كه هدايت يافتگانند.»[١] اين آيه در باره امير المؤمنين نازل شد هنگامى كه خبر شهادت حمزه- خدايش از او خشنود باد- به على رسيد. فرمود: «ما از خداييم و به سوى او بازمى‌گرديم»[٢] پس اين آيه فرود آمد.

٨٣.

در مسند احمد بن حنبل به روايت از ابن عباس آمده است: هيچ آيه‌اى در قرآن نيست جز آنكه على سر و رهبر و شريف و امير آن است و همانا خداوند ياران محمّد را در قرآن نكوهش كرده ولى از على جز به نيكى ياد نكرده است‌[٣].

و از ابن عباس روايت است كه: آنچه از كتاب خدا در حق على نازل شده است در حق هيچ كس فرود نيامده است‌[٤].

و از مجاهد روايت است كه در باره على هفتاد آيه نازل شده است‌[٥].

و از ابن عباس روايت شده كه هيچ آيه‌اى در قرآن با «اى مؤمنان» آغاز نشد كه‌

[١]. بقره: ١٥٧- ١٥٦.

[٢]. ثعلبى و نقاش در تفاسير خود و احقاق الحق، ج ٣، ص ٤٧٥.

[٣]. احمد بن حنبل در مناقب خود نيز همين مطلب را روايت كرده: همچنان در ذخاير العقبى، ص ٨٩، روايت آمده است نيز، شواهد التنزيل، ج ١، ص ٤٨ و ٥٤، در برخى از روايات، حليه الاولياء، ج ١، ص ٦٤، كنز العمال، ج ٦، ص ٣٩١، گزيده كنز العمال در حاشيه مسند، ج ٥، ص ٣٨، نور الابصار، ص ٨١، الصواعق المحرقه، ص ٧٦، تاريخ الخلفاء، ص ١٧١ به طريق طبرانى و ابن ابى حاتم.

آياتى كه خداوند ياران گردنكش و نافرمان پيامبر را در آنها سرزنش كرده براستى فراوانند از جمله آيات نازل شده در باره منافقان و بهترين نمونه سوره برائت است كه آن را رسواكننده ناميده‌اند. در شرارت اين قوم همان بس كه در مواقعى به پيامبر جسارت ورزيدند و در مواضعى حضرتش را آزار دادند. برخى از اين رخدادها به تفصيل در خور خواهد آمد.

[٤]. تاريخ الخلفاء، ص ١٧١، نور الابصار، ص ٨١، الصواعق المحرقه، ص ٧٦، الكواكب الدريه عبد الرءوف مناوى، چاپ الازهر مصر، ص ٣٩، شواهد التنزيل، ج ١، ص ٣٩، ينابيع الموده، ص ١٢٥.

[٥]. الصواعق المحرقه، ص ٧٦، تاريخ الخلفاء، ص ١٧٢، شواهد التنزيل، ج ١، ص ٤١.