شير فرمود كه: قصد نزديكان ما اين محلّ ندارد چون رضاى ما ترا حاصل آمد؛ خود را به وهم بيمار مكن كه حسن راى ما ردّ كيد و بدسگالي دشمنان را تمام است [١]، بيك تعريك [٢] راه مكايد ايشان را بسته گردانيم و ترا بينهايت همّت و غايت أمنيّت [٣] برسانيم. شگال گفت:

اگر غرض ملك از اين تربيت و تقويت احساني است كه در باب من مي‌فرمايد بعاطفت و رحمت و انصاف و معدلت آن لايق‌تر كه بگذارد تا در اين صحرا ايمن و بي غم مي‌گردم، و از نعيم دنيا بآب و گياه قانع شوم، و از معادات و محاسدت جملگي اهل عالم فارغ. و مقرّر است كه عمر اندك در امن و راحت و فراغ و دعت [٤] بهتر كه بسيار در خوف و خشيت.

شير گفت: اين فصل معلوم گشت. ترا ترس از ضمير و هراس از دل بيرون مي‌بايد كرد، كه هر آينه بما نزديك خواهي گشت.

شگال گفت: اگر حال بر اين جملت است مراد اماني بايد داد كه چون ياران قصدي پيوندند، زيردستان باميد منزلت من و زبردستان از بيم منزلت خويش، بإغراى [٥] ايشان بر من متغيّر نگردي و در آن تأمّل و تثبّت ورزي و شرايط احتياط هر چه تمامتر بجاى آري تا با تو چنان زيم كه راى دل تست شير با او وثيقتي مؤكّد بجاى آورد و اموال و خزاين خود بدو سپرد، و از همه اتباع او را

______________________________
[١]. (٢) تمام است بس است، كافي است. در ترجمه تفسير طبري (چاپ يغمائي ج ١ ص ١٥٣) آمده است كه: اگر آن تابوت بما باز رساند ما را حجّت همين تمامست و هيچ حجّت همين نخواهيم؛ و در حديقه (چاپ رضوى ٧٨) آمده:

رهبرت لطف او تمام بود		چرخ از آن پس ترا غلام بود

و در حالات و سخنان شيخ ابو سعيد (چاپ دوم افشار، ص ٦١) آمده: يك شب انديشه كردم كه فردا بسلام شيخ شوم، هزار درم سيم بسنجيدم و در تائي كاغذ كردم تا پيش وى برم، و اين شب من در خانه تنها بودم، باز بخاطرم آمد كه اين بسيار است، پانصد درم تمام بود، بدو نيمه كردم ...؛ و در غزليّات سعدي آمده است (چاپ فروغي صفحات ٣٦ و ٤٤ بترتيب):

گيسوت عنبرينه گردن تمام بود		معشوق خوبروى چه محتاج زيور است‌
هر كس بجهان خرّميي پيش گرفتند		ما را غمت اى ماه پريچهره تمامست‌

[٢]. (٢) تعريك ١٢٠/ ٨ ح و ٢٠٠/ ١٤ ح ديده شود.

[٣]. (٣) أمنيّت رجوع شود به ٥٦/ ١٤ ح.

[٤]. (٧) دعت (از و د ع) تن آساني، راحت، آسودگي، آرامش و آسايش.

[٥]. (١١) إغرا (إغراء از غ ر و) بر آغاليدن، تحريك كردن، بر انگيختن.