و بهر وقت حقوق متأكّد و سوالف مرضيّ [١] او را ياد مي‌كرد و فكرت و ضجرت زيادت استيلا و قوّت مي‌يافت، كه گرامي‌تر اصحاب و عزيزتر أتباع او بود، و پيوسته مي‌خواست كه حديث او گويد و ذكر او شنود. و با هر يك از وحوش خلوتها كردي و حكايتها خواستي.

شبي پلنگ تا بيگاهي پيش او بود، چون بازگشت بر مسكن كليله و دمنه گذرش افتاد.

كليله روى بدمنه آورده بود و آنچه از جهت او در حقّ گاو رفت باز مي‌راند. پلنگ بيستاد و گوش داشت. سخن كليله آنجا رسيده بود كه: هول [٢] ارتكابي كردي، و اين غدر [٣] و غمز [٤] را مدخلي نيك باريك جستي، و ملك را خيانت عظيم روا داشتي. و ايمن نتوان بود كه ساعت بساعت بوبال آن مأخوذ شوي و تبعت آن بتو رسد. و هيچ كس از وحوش ترا در آن معذور ندارد، و در تخلّص تو از آن معونت و مظاهرت روا نبيند، و همه بر كشتن و مثله كردن تو يك كلمه شوند. و مرا بهمسايگي تو حاجت نيست، از من دور باش و مواصلت و ملاطفت در توقّف دار. دمنه گفت كه:

گر بر كنم دل از تو و بردارم از تو مهر		آن مهر بر كه افگنم آن دل كجا برم؟

و نيز كار گذشته تدبير را نشايد، خيالات فاسد از دل بيرون كن و دست از نيك و بد بدارو روى بشادمانگي و فراغت آر، كه دشمن بر افتاد و جهان مراد خالي و هواى آرزو صافي گشت‌

سر فراز و بفرّخي بگراز [٥]		لهو جوى و بخرّمي مى‌خور

______________________________
[١]. (١) سوالف مرضيّ كارهاى پسنديده گذشته.

[٢]. (٦) هول مصدر عربي است بمعني ترسانيدن كه در فارسي بمعني هايل (ترساننده) بصورت صفت و گاهي هم قيد بكار ميرود، كار بيمناك كه راه آن دريافته نشود (منتهى الارب). هول گفتار در شاهنامه، هول حيواني در شعر فرّخي، و گدائي هول در گلستان آمده است.

[٣]. غدر بي وفائي كردن (مصادر و صراح)، خيانت كردن (مقدّمة). مراد بيوفائي كردن و خيانت دمنه در حقّ گاو است. براى اين كلمه ١١٣/ ١٩ و ١٢٣/ ٦ و ١٢٧/ ٧ نيز ديده شود.

[٤]. (٧) غمز بچشم نمودن (مصادر)، بچشم زدن (مقدّمة)، اشارت كردن بچشم (صراح). اصل معني اينست ولي در اينجا نزد كسي از كسي ديگر بدي و خيانت و دشمني در حقّ او را، براست يا دروغ، نقل كردن مراد است. نيز غمّازي در ص ١٢٣ ح بر س ٥ ديده شود.

[٥]. (١٦) گرازيدن خراميدن و بناز و تبختر راه رفتن. انوري راست (ديوان چاپ مدرّس رضوي ج ١ ص ٤٧٨):

باغ ملك ترا مباد خزان‌		تا درو چون بهار بگرازي‌