ترجمه كليله و دمنه - نصرالله منشي - الصفحة ٣٨ - «ابتداى كليله و دمنه، و هو من كلام بزرجمهر البختكان
باب ١ الأسد و الثّور* باب ٦ السّنّور و الجرذ باب ٢ الفحص عن امر دمنة* باب ٧ الاسد و ابن آوى باب ٣ الحمامة المطوّقة* باب ٨ القرد و السّلحفاة باب ٤ البوم و الغربان* باب ٩ الأسوار و اللّبوة باب ٥ الملك و الطّاير فنزة* باب ١٠ الناسك و الضّيف و آنچه از جهت پارسيان بدان الحاق افتادهست بر پنج بابست:
باب ١ برزويه الطبيب* باب ٣ البلار و البراهمة باب ٢ الناسك و ابن عرس* باب ٤ السّائح و الصّائغ باب ٥ ابن الملك و أصحابه
[٣- تمهيد بزرجمهر]
«ابتداى كليله و دمنه، و هو من كلام بزرجمهر البختكان
[١] اين كتاب كليله و دمنه فراهم آورده علما و براهمه هند است در انواع مواعظ و ابواب حكم و امثال، و هميشه حكماى هر صنف از اهل عالم ميكوشيدند و بدقايق حيلت گرد آن ميگشتند كه مجموعي سازند مشتمل بر مناظم [٢] حال و مآل و مصالح معاش و معاد، تا آنگاه كه ايشان را اين اتّفاق خوب روى نمود، و بر اين جمله وضعي دست داد، كه سخن بليغ بإتقان بسيار از زبان بهايم و مرغان و وحوش جمع كردند، و چند فايده ايشان را در آن حاصل آمد: اوّل آنكه در سخن مجال تصرّف يافتند تا در هر باب كه افتتاح كرده آيد بنهايت اشباع برسانيدند؛ و ديگر آنكه پند و حكمت و لهو و هزل بهم پيوست تا حكما
______________________________
[١]. (١٠) تمهيد بزرجمهر بختكان را در ميان «افتتاح كتاب» كه از
ابن المقفّع است آورده، و ختم گفتار ابن المقفّع بعد از نقل اقوال بزرگمهر ميشود.
بين فهرست ابواب و اين باب بزرجمهر يك جمله حمد و نعت بود كه آن را بآخر گفتار ابن
المقفّع نقل كردم. در عنوان اين باب نسخه اساس «بزرجمهر بن البختكان» دارد، و حال
آنكه الف و نون در بختكان خود نشان نسبت خانوادگي است. چون لفظ «ابن» زائد مينمود
و در نسخهاى معتبر ديگر هم نبود آن را حذف كردم.
[٢]. (١٣) مناظم اينجا بمعني «آنچه موجب نظم و ترتيب نيكو در جريان كارها باشد» بكار رفته است. ص ٢٩ ح برس ٦ و ص ٢٣ ح برس ١٢ نيز ديده شود.