ترجمه كليله و دمنه - نصرالله منشي - الصفحة ٤١٠ - ١٥ - باب شاهزاده و ياران او

[١] و چهارم برزيگر بچه‌اي توانا، با زور، و در ابواب زراعت بصارتي شامل و در اصناف حراثت [٢] هدايتي تمام، در عمارت دستي چون ابر نيسان مبارك و در كسب قدمي مانند كوه ثهلان [٣] ثابت‌

[٤] و همگنان در رنج غربت افتاده و فاقه و محنت ديده. روزي بر لفظ ملك زاده رفت كه كارهاى اين سري [٥] بمقادير آن سري منوط است و بكوشش و جهد آدمي تفاوتي بيشتر ممكن نشود؛ و آن أولاتر كه خردمند در طلب آن خوض ننمايد و نفس خطير و عمر عزيز را فداى مرداري بسيار خصم نگرداند

[٦] چه بحرص مردم در روزي زيادت و نقصان صورت نبندد

[٧] شريف زاده گفت: جمال شرطي معتبر و سببي مؤكّد است ادراك سعادت را و حصول عزّ و

______________________________
[١]. (١)

جوانمردي سخي، پيروز بر مرادها، خداوند تنگناى جنگ، دانا به كارهاى پوشيده، كه خبر مي‌دهد از ناديده.

[٢]. (٣) حراثت كشت كردن، كشاورزي.

[٣]. (٤) ثهلان كوهي بزرگ است در نجد، از نواحي عربستان، و در عربي مثل و نمونه كامل پا بر جا بودن است.

رودكي نيز گفته است: «نعمت پاينده‌تر ز جودي و ثهلان» (تاريخ سيستان چاپ بهار، ص ٣٢٣- در متن «بهلان» است، و ليكن در حاشيه به «ثهلان» اشاره شده است، و اين ظاهرا درستست)؛ و عنصري راست: «بدان حصارى كز برج وى خجل ثهلان» (ديوان، چاپ دبير سياقي ص ٢٣٢).

[٤]. (٥)

شگفت داشتم از سرزميني كه ابر دستهاى ايشان بر زبر آنست و سنگهاى آن برگ بر نمي‌آورد.

[٥]. (٧) اين سري دنيائي؛ آن سري آخرتي، أخروي؛ رجوع شود به ٣٣٣/ ٦ و ٣٥٠/ ٤ ح.

[٦]. (١٠)

نيست آن (يعني دنيا) مگر مرداري از حال گشته، بر آن مردار سگانند (كه) قصد كرده‌اند ربودن و كشيدن آن را (از يكديگر)؛ غير از اساس همه مآخذ: همّهنّ اجتذابها؛ و در ديوان منسوب به علي ٧ نيز بدين لفظ و جزء قطعه ايست بقافيه مرفوع. پس از اين بيت عربي در دو نسخه شرح ابيات كليله سه بيت سنائي آمده است، اين جهان بر مثال مرداريست الخ، و از نسخ ما فقط اين سه بيت را دارد.

[٧]. (١٢)

اگر باشد روزيها بهره بخش كرده شده پس كمي حرص آدمي بر كسب كردن نيكوتر.