ترجمه كليله و دمنه - نصرالله منشي - الصفحة ١٢٢ - بازرگانى كه صد من آهن داشت

اين معاملت جايز شمردي و حقوق إنعام او ترا در آن زاجر [١] نيامد

[بازرگانى كه صد من آهن داشت‌]

و مثل دوستان با تو چون مثل آن بازرگان است كه گفته بود: زميني كه موش آن صد من آهن بخورد چه عجب اگر باز كودكي در قياس ده من بر بايد؟ دمنه گفت: چگونه؟ گفت:

آورده‌اند كه بازرگاني اندك مال بود و مي‌خواست كه سفري رود. صد من آهن داشت، در خانه دوستي بر وجه امانت بنهاد و برفت. چون باز آمد امين وديعت فروخته بود و بها خرج كرده. بازرگان روزي بطلب آهن بنزديك او رفت. مرد گفت: آهن در پيغوله [٢] خانه بنهاده بودم و در آن احتياطي نكرده، تا من واقف شدم موش آن را تمام خورده بود.

بازرگان گفت: آري، موش آهن را نيك دوست دارد و دندان او برخائيدن آن قادر باشد.

امين راست كار شاد گشت، يعني «بازرگان نرم شد و دل از آهن برداشت»، گفت: امروز مهمان من باش. گفت: فردا باز آيم.

بيرون رفت و پسري را از آن او ببرد. چون بطلبيدند و ندا در شهر افتاد بازرگان گفت:

من بازي را ديدم كودكي را مي‌برد. امين فرياد بر آورد كه: محال چرا مي‌گوئي؟ باز كودك را چگونه بر گيرد؟ بازرگان بخنديد و گفت: دل تنگ چرا مي‌كني؟ در شهري كه موش آن صد من آهن بتواند خورد آخر باز كودكي را هم بر تواند داشت. امين دانست كه حال چيست؟ گفت: آهن موش نخورد، من دارم، پسر باز ده و آهن بستان.

______________________________
[١]. (١) زاجر اسم فاعل از زجر بمعناى از كاري باز زدن و منع كردن؛ باز داشتن و نهى كردن؛ ح بر س ١٦ ص ٧ نيز ديده شود.

[٢]. (٧) پيغوله به گوشه و كنج، غار و مغاك، ترجمه كرده‌اند و به پى فارسي و ياء مجهول گفته‌اند. در شاهنامه دو بار آمده است يكي در شاهي لهراسپ (ب ٢٤٩):

ديگر در پادشاهي گشتاسپ (ب ٣٣٤٥):

و در بوستان سعدي (چاپ فروغي ص ١١٤) آمده است:

مراد از در عبارت كليله و دمنه اينست كه آهنها را در گوشه‌اي پنهان كرده بودم.