ترجمه كليله و دمنه - نصرالله منشي - الصفحة ١٥٨ - ٤ - باب دوستى كبوتر و زاغ و موش و باخه و آهو

و از امثال اين، حكايت كبوتر و زاغ و موش و باخه [١] و آهوست. راى پرسيد كه:

چگونه است آن؟ گفت:

آورده‌اند كه در ناحيت كشمير متصيّدي [٢] خوش و مرغزاري نزه [٣] بود كه از عكس رياحين او پر زاغ چون دم طاووس نمودي، و در پيش جمال او دم طاوس بپر زاغ مانستي‌

[٤] و در وى شكاري بسيار، و اختلاف صيّادان آنجا متواتر. زاغي در حوالي آن بر درختي بزرگ گشن [٥] خانه داشت. نشسته بود و چپ و راست مي‌نگريست. ناگاه صيّادي بد حال خشن جامه، جالي [٦] بر گردن و عصائي در دست، روى بدان درخت نهاد. بترسيد و با خود گفت:

اين مرد را كاري افتاد كه مي‌آيد، و نتوان دانست كه قصد من دارد يا از آن كس ديگر، من باري جاى نگاه دارم [٧] و مي‌نگرم تا چه كند.

صيّاد پيش آمد، و جال باز كشيد و، حبّه بينداخت و، در كمين بنشست. ساعتي بود، قومي كبوتران برسيدند، و سر ايشان كبوتري بود كه او را مطوّقه [٨] گفتندي، و در طاعت و

______________________________
[١]. (١) باخه سنگ پشت است. ص ١١٠ ح بر س ١٤ ديده شود.

[٢]. (٣) متصيّد شكارگاه (از مادّه صيد).

[٣]. (٣) نزه ص ١١٨ س ٢١ ح ديده شود.

[٤]. (٧) شقائق ... گلهاى شقايق (لاله نعمان) است كه بر مي‌دارند (بر آنها مي‌نشيند) قطره باران و شبنم، و آن نم گوئيا اشكهاى عشق ورزي و جواني نمودن است كه بر رخسارهاى زنان شرمگين نشسته است. در نسخه اساس و بسياري ديگر از نسخ قديم و شروح ابيات كليله و دمنه: فكأنّها؛ و در بعضي ديگر: فكأنّما. متن با ديوان بحتري و با نسخ صحيح تطبيق شد.

[٥]. (٩) گشن و گشن داراى شاخها و برگهاى بسيار و انبوه (لغت فرس چاپ عبّاس اقبال ص ٣٨٤ تا ٣٨٥).

لشكر گشن هم مي‌گويند؛ كارواني گشن در ص ١٦٠ ح بر س ٦ نيز ديده شود.

[٦]. (١٠) و (١٣) جال دام است كه از ريسمان بافند بشكل توري كه از براى گرفتن مرغ و ماهي. ص ٩١ ح بر س ١٢ ديده شود.

[٧]. (١٢) جاى نگه داشتن بجاى خود ماندن، و مجازا بمعني زياده تندي نكردن و تحمّل داشتن و درنگ كردن.

مثلا ١٠٧/ ١٢: شما جاى نگاه داريد تا من باز آيم؛ و ١١٣/ ٢: طيطوى نر گفت: شنودم اين مثل، و لكن مترس و جاى نگاه دار.

[٨]. (١٤) مطوّقة طوق‌دار، كبوتر طوقي، داراى گردن‌بند؛ فاخته و قمري را هم از مطوّقه‌ها گفته‌اند.