و ببايد دانست كه هر كرداري را پاداشي است كه هر آينه بأرباب آن برسد و بتأخيري كه در ميان افتد مغرور نشايد بود، كه آنچه آمدنيست نزديك باشد اگر چه مدّت گيرد.

اگر كسي خواهد [١] كه بد كرداري خود را بتمويه و تلبيس پوشيده گرداند و به زرق و شعوذه [٢] خود را در لباس نيكو كاري جلوه دهد چنانكه مردمان بر وى ثنا گويند و بدور و نزديك ذكر آن ساير شود، بدين وسيلت هرگز نتايج افعال ناپسنديده از وى مصروف نگردد و ثمره آن خبث باطن هر چه مهنّاتر [٣] بيابد؛ آنگاه پند پذيرد و باخلاق ستوده گرايد. و نظير اين نشانه افسانه شير است و آن مرد تير انداز. راى پرسيد كه:

چگونه است آن؟ گفت:

آورده‌اند كه شيري ماده با دو بچّه در بيشه‌اي وطن داشت‌

في صحن آجام حصاها لؤلؤ		و ترابها مسك يشاب بعنبر
مخضرّة و الغيث ليس بساكب‌		و مضيّة و اللّيل ليس بمقمر
ظهرت لمخترق الشّمال و جاورت‌		ظلل الغمام الصّائب المستغزر

[٤]

______________________________
- در شرح ابيات، نسخه مجلس، اين دو بيت بدين مناسبت نقل شده است از مقامات قاضي حميد الدّين بلخي:

در شب چه روي بر ره باريك نبهره‌		چون روز همي بر در خود راه نبيني؟

		چون در بر تو چشم تو بر كوه نيفتد
در چشم كسان چه بود اگر كاه نبيني؟

[١]. (٤) اگر كسي خواهد در اساس: اكر خواهذ.

[٢]. (٥) شعوذه ٩٧/ ١٥ ح و ١١٧/ ٨ و ١٣٦/ ١٦ و ٣١٣/ ٨ ح و ٣٢٧/ ١٣ ديده شود. در چلبي و ١ در اين مورد:

قعبزه- رجوع شود به قعبره در ٢٢١/ ٨ ح.

[٣]. (٧) مهنّا بمعني گوارا، اينجا بلحن طنز و طعنه بكار رفته است؛ در بعضي از نسخ: مهيّا.

[٤]. (١١) تا (١٣)

في صحن آجام ...

در عرصه بيشه‌هائي كه سنگريزه آن مرواريد است و خاشاكش مشك كه بياميزد با عنبر، سبز است و باران نيست ريزان، و روشن است و شب نيست با ماهتاب؛ پيدا شده است در جستن گاه و گذرگاه باد شمال، و همسايه شده است با سايه بان ابر بارنده بسيار بارنده. سه كلمه في صحن آجام را نصر اللّه منشي بجاى في رأس مشرفة كه در اصل شعر بوده است گذاشته. و در نسخه اساس در مصراع اوّل بيت سوّم بمحرق الشمال و حادرت نوشته شده است. در ديوان بحتري: بمنخرق ...