ملك گفت: بناحقّ كشتي ايران‌دخت را، اى بلار! گفت: سه تن بناحقّ در كارها شرع [١] كنند: آنكه تصلّف [٢] دروغ بسيار كند و فعل و قول را بتحقيق نرساند؛ و كاهلي كه بر خشم قادر نباشد؛ و پادشاهي كه هر كسي را بر عزايم خاصّه در كارهاى بزرگ اطّلاع دهد.

ملك گفت: ما از تو ترسانيم، اى بلار گفت: غلبه هراس بي موجبي بر چهار كس معهود است: آن مرغي خرد كه بر شاخ باريك نشسته باشد و مي‌ترسد از آنچه آسمان بر وى افتد، و از براى دفع آن پاى در هوا مي‌دارد؛ و [كلنگ [٣] كه‌] هر دو پاى از براى گراني جسم خود بر زمين ننهد؛ و كرمي كه غذاى او خاك است و او ترسان از آنچه نماند؛ و خفّاش كه روز بيرون نيايد تا مردمان بجمال او مفتون نگردند و همچون ديگر مرغان اسير دام و محبوس قفص [٤] نشود.

ملك گفت: راحت دل و خرّمي عيش را پدرود بايد كرد بفقد ايران‌دخت. گفت:

دو تن هميشه از شاد كامي بي نصيب باشند: عاقلي كه بصحبت جاهلان مبتلا گردد؛ و

______________________________
كشيده و بالاي كلمه بارى نوشته شده است)؛ نافذ: استفتا؛ ٢: تحفه؛ چلبي جمله را ندارد، نق در اينجا دو ورق سقط دارد؛ مج بعلّت اختصار مبلغي از اين مكالمه را اصلا ندارد. سفته خواستن پيداست كه بمعني ياري و همراهي خواستن بكار رفته است. و شايد معمول زمان بوده است كه صاحب مرتبه‌اي در ديوان همينكه از زير دستي ياري و اظهار رأى مي‌طلبيده است مي‌گفته «سفته‌اي بمن بدهيد» يا ديگران در حقّ او سفته خواستن را به كنايه و تعريض بكار مي‌برده‌اند.

و اين معني از يكي از سه مفهوم سفته كه در فرهنگها قيد شده است نمي‌تواند مأخوذ باشد، سفته بمعني دست لاف؛ سفته بمعني ارمغان و سوغات و هديّه؛ سفته بمعني قرض كه بكسي دهند؛ و شايد مأخوذ بودن از مفهوم نخستين قابل ترجيح باشد. بعيد نيست كه سفته در بار كسي كردن كه خاقاني دارد بي ارتباط به اين معني نباشد (ديوان چاپ سجّادي ٣٩ و ٤١٣ بترتيب):

گوئيم «حجّ تو هفتاد و دو حج بود امسال‌		اين چنين سفته مكن تعبيه در بار مرا
فلك را سفته بد بختي است در بار نكوكاران‌		چو بختي بار بدبختي كش ار سر مست حيراني‌

[١]. (٢) شرع بمعني شروع، به ٣٥٤/ ١٢ ح و ٣٦٤/ ١٤ ح رجوع شود.

[٢]. (٢) تصلّف لاف و بخود بستن، به ٢٥٢/ ١٢ ح و ٢٦٢/ ١٣ ح نيز رجوع شود.

[٣]. (٦) كلنگ پرنده ايست كبود رنگ و دراز گردن، بزرگتر از لكلك، كه او را شكار كنند و خورند و پرهاى زير دم او را بر سر زنند (برهان قاطع)؛ امروز ما باسم تركي آن درنا مي‌شناسيمش؛ به انگليسي‌Crane .

[٤]. (٩) قفص به صاد، رجوع شود به ٢٥٨/ ٥ و ٢٨٦/ ١ ح.