ترجمه كليله و دمنه - نصرالله منشي - الصفحة ٦ - ١ - ديباجه مترجم
شمشير آبدار متعذّر، فرضيّت طاعت ملوك را، كه فوايد دين و دنيا بدان باز بسته است، هم شناخته شود؛ و روشن گردد كه هر كه دين او پاكتر و عقيدت او صافيتر در بزرگ داشت جانب ملوك و تعظيم فرمانهاى پادشاهان مبالغت زيادت واجب شمرد، و هوا و طاعت و اخلاص و مناصحت ايشان را از اركان دين پندارد، و ظاهر و باطن در خدمت ايشان برابر دارد؛ و بي تردّد [١] ببايد دانست كه اگر كسي إمام أعظم [٢] را خلافي انديشد و اندك و بسيار خيانتي روا دارد كه خلل آن به اطراف ولايت و نواحي مملكت او بازگردد در دنيا مذموم باشد و بآخرت مأخوذ؛ چه مضرّت آن هم به أحكام شريعت پيوندد و هم خواصّ و عوامّ أمّت در رنج و مشقّت افتند.
اين قدر از فضايل ملك كه تالي دين است تقرير افتاد، اكنون شمّتي از محاسن عدل كه پادشاهان را ثمينتر حليتي و نفيستر موهبتي است ياد كرده شود، و در آن هم جانب ايجاز و اختصار را برعايت رسانيده آيد بعون اللّه و تيسيره. قال تعالى: يا داوُدُ إِنَّا جَعَلْناكَ خَلِيفَةً فِي الْأَرْضِ فَاحْكُمْ بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِ [٣]. داود را، صلّى اللّه عليه، با منقبت [٤] نبوّت بدين ارشاد و هدايت مخصوص گردانيد، نه بهر آنكه در سيرت انبيا جز نكوكاري صورت بندد [٥]، أمّا طراوت خلافت بجمال انصاف و معدلت متعلّق است. و در قصص خوانده آمده است كه يكي از منكران نبوّت صاحب شريعت اين آيت بشنود كه: إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ وَ إِيتاءِ ذِي الْقُرْبى وَ يَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ الْبَغْيِ، يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ [٦]، متحيّر گشت و گفت: تمامي آنچه در دنيا براى آباداني عالم بكار شود و أوساط مردمان را در سياست ذات و خانه و تبع خويش بدان احتياج افتد،
______________________________
[١]. (٥) تردّد در اينجا از آن شكّ و ترديد اراده شده است.
[٢]. (٥) إمام أعظم پيشواى بزرگ ديني و سياسي مانند خليفه يا سلطان.
[٣]. (١١) تا (١٢) يا داود ... اى داود، ترا در زمين خليفه و جانشين كرديم، پس در ميان مردمان بحقّ و بدرستي حكم كن (سوره صاد (٣٨) آيه ٢٦).
[٤]. (١٢) منقبت هنر مردم و آنچه مايه ستودگي باشد.
[٥]. (١٤) صورت بستن اينجا يعني قابل تصوّر بودن. ٤/ ٨ ح و ٨/ ٢ ح نيز ديده شود.
[٦]. (١٥) تا (١٧) إنّ اللّه ... بدرستي كه خدا امر ميكند به داد و نيكي كردن (بعموم) و بخشش كردن به خويشان، و نهى ميكند از زشتكاري و ستمكاري، شما را پند ميدهد شايد كه شما پند گيريد (سوره نحل (١٦) آيه ٩٠).