كأنّ الرّياض و أزهارها		و أغصان أنوارها النّعّس‌
طواريس تجلى بلا أرجل‌		أراقم تسعى بلا أرؤس‌

[١] و در وى سباع و وحوش بسيار، و ملك ايشان شيري كه همه در طاعت و متابعت او بودندي و در پناه حشمت و حريم سيادت او روزگار گذاشتندي. چندانكه صورت حال اين شگال بشنود او را بخواند و بديد و بهر نوع بيازمود، و پس بچند روز با وى خلوت فرمود و گفت: ملك ما بسطتي دارد و أعمال و مهمّات آن بسيار است، و بناصحان و معينان محتاج مي‌باشيم، و بسمع ما رسانيده‌اند كه تو در زهد و عفّت منزلتي يافته‌اي؛ و چون ترا بديديم نظر بر خبر راجح آمد و سماع از عيان قاصر فلمّا التقينا صغّر الخبر الخبر [٢] و اكنون بر تو اعتماد مي‌خواهيم فرمود تا درجه تو بدان افراشته گردد و در زمره خواصّ و نزديكان ما آئي. شگال جواب داد كه: ملوك سزاوارند بدانچه براي كفايت مهمّات انصار و اعوان شايسته گزينند، و با اين همه بر ايشان واجب است كه هيچ كس را بر قبول عملي إكراه ننمايند، كه چون كاري بجبر در گردن كسي كرده شود او را ضبط آن ميسّر

______________________________
[بقيّه از حاشيه ص قبل‌]

كه داناى هندوش خواند اثير		سخنهاى چرب آرد و دلپذير

باغ إرم از آيه إرم ذات العماد (سورة الفجر، آيه ٧) افسانه‌اي ساخته‌اند كه سند آن به وهب بن منبّه و كعب الأحبار منتهي مي‌گردد كه گفته‌اند شدّاد بن عاد باغي و قصري بنا كرده بود چنين و چنان، و اين افسانه منشأ اصطلاح باغ ارم است در فارسي كه بمعني زيباترين باغ و بهشتي در زمين بكار مي‌رود. براى تفصيل اين امر به تفسير ابو الفتوح (چاپ اوّل ج ٥ ص ٥٢٣ و ما بعد) رجوع شود.

[١]. (١) و (٢)

كأنّ الرّياض ...

گوئي مرغزارها و شكوفه‌هاى آنها و شاخه‌هاى گلهاى خواب آلوده آنها طاووسان‌اند كه جلوه داده مي‌شوند (در جلوه آمده‌اند) بي پايها، و مارهاى رنگين‌اند كه مي‌خزند بي سر

[٢]. (٩) فلمّا التقينا ... چون يكديگر را بديديم خرد گردانيد خبرها را آزمون. در شاهنامه دو بار اين مضمون ساخته شده است (ص ٦٠١ و ١٦٦١ چاپ بروخيم):

ز خوبيّ و ديدار و فرّ و هنر		بدانم كه ديدنش بيش از خبر
بديدن فزون آمد از آگهي‌		همي تافت زو فرّ شاهنشهي‌