ترجمه كليله و دمنه - نصرالله منشي - الصفحة ٤٠٨ - ١٥ - باب شاهزاده و ياران او

[١٥- باب شاهزاده و ياران او]

١٥- باب ابن الملك و أصحابه‌ راى گفت: شنودم مثل اصطناع ملوك و احتياط واجب ديدن در آنچه تا بد گوهر نادان را استيلا نيفتد، كه قدر تربيت نداند و شكر اصطناع نگزارد. اكنون باز گويد كه چون كريم و عاقل و زيرك واقف بسته بند بلا و خسته زخم [١] عنا [٢] مي‌باشد. و لئيم غافل و ابله جاهل در ظلّ نعمت و پناه غبطت [٣] روزگار مي‌گذارد، نه اين را عقل و كياست دست گيرد و نه آن را حماقت و جهل از پاى در آرد

[٤]

پس وجه حيلت در جذب منفعت و دفع مضرّت چيست؟

برهمن جواب داد كه: عقل عمده [٦] سعادت و مفتاح نهمت است و هر كه بدان فضيلت متحلّي بود و جمال حلم و ثبات بدان پيوست سزاوار دولت و شايان عزّ و رفعت گشت.

______________________________
[١]. (٤) خسته زخم خستن بمعني مجروح كردن و زخم ضربت بوده است؛ در زمان نصر اللّه منشي آن جا كه ما امروز خسته مي‌گوئيم مانده و كوفته بكار مي‌بردند، و بجاى آنچه ما زخم مي‌گوئيم ريش استعمال مي‌كردند.

[٢]. (٤) عنا (عناء از ع ن ى) رنج و تعب، رنجوري.

[٣]. (٥) غبطت رشك بردن، آرزوى رسيدن به وضع و حال كسي را داشتن بي آنكه از براى او زوال نعمت و زيان و حرمان بخواهند؛ و نيز شادكامي و شيرين كامي كه موجب رشك بردن ديگران گردد، و اينجا ظاهرا اين معني دوم مراد باشد. نيز رجوع شود به ٢٨١/ ٨ ح.

[٤]. (٧)

هراينه مي‌بينم كه زيركان براستي رها كرده شده‌اند فرو گذاشته و، عنانهاى مالها فرمانبردار نادان است.

[٥]. (٩) ز دورش در همه نسخ چنين است إلّا در نافذ كه «ز سعدش» دارد، و بعضي از نسخ ديوان سنائي نيز مثل متن ماست، و اين تبديل از جهل بوده است.

[٦]. (١١) عمده ٣٩٧/ ١٠ ح ديده شود.