ترجمه كليله و دمنه - نصرالله منشي - الصفحة ٣٩٩ - ١٤ - باب زرگر و سياح

در قول و فعل بتحقيق پيوندد؛ چه وصمت [١] دروغ عظيم است و نزديكان پادشاه را تحرّز و تجنّب [٢] از آن لازم و فريضه باشد. و اگر كسي را اين فضيلت فراهم آيد تا به حق گزاري [٣] و وفاداري شهرتي تمام نيابد و اخلاص او در حقّ ديگران آزموده نشود [٤] ثقت پادشاهان با حزم هرگز بدو مستحكم نگردد، كه سست بروت [٥] دون همّت قدر انعام و كرامت بواجبي نداند و بهر جانب كه باران بيند پوستين [٦] بگرداند؛ و كافي [٧] خردمند و داهي هنرمند جان دادن از اين سمت كريه دوستر [٨] دارد

[٩]

______________________________
[١]. (١) و صمت ١٠٧/ ٢١ ح و ٢٤٤/ ٢ و ٢٧٢/ ٢ ح و ٣٩٠/ ٨ ح ديده شود.

[٢]. (١) و (٢) تحرّز و تجنّب به ١١٥/ ٤ و ٢٣٨/ ٢ و ٣ ح و ٢٤٨/ ١ و ٢٢٨/ ٨ رجوع شود.

[٣]. (٢) تا به حق گزاري در اساس: با حق گزارى.

[٤]. (٣) نيابد و ... نشود در اساس: بيابد و ... شود. تركيب عبارت مقتضي اين تبديل بود كه مبتني بر ساير نسخ است.

[٥]. (٤) سست بروت داراى ريش و سبيل نرم و انبوه، و اين را ظاهرا نشان نقصي در مردي مي‌دانسته‌اند و كنايه از ابله و «پخمه» نيز بوده است، شايد نزديك به سست راى. در مثنوي آمده است (دفتر اوّل ب ١٠٥٩):

و در دو مورد ديگر بلمه و لحياني را نيز كه بمعني صاحب ريش انبوه است براى اين مفهوم در قبال كوسه بكار برده (دفتر سوم ب ٣٥٦٤ و دفتر ششم ب ٢٠٢٧):

[٦]. (٥) پوستين بسمت باران گرداندن اينجا عمل مذمومي شمرده شده است از قبيل «بوجار لنجار بودن» و «اين الوقت بودن» در اصطلاح امروزي ما؛ ولي از گفتگوئي كه پيش ازين بين موش و گربه رفت (٢٧٩/ ١) بد بودن اين كار مستفاد نمي‌شود: عاقل همچنين در كارها بر مزاج روزگار مي‌رود و پوستين سوى باران مي‌گرداند.

[٧]. (٥) كافى (و ٤٠٠/ ٣ كفايت) رجوع شود به ٣٠٧/ ١٢ ح و ٣٢٠/ ١١ و ٣٥٧/ ٥ ح و ٣٥٨/ ١١.

[٨]. (٦) دوستر دوست‌تر؛ از مقوله ادغام دو حرف و بيك حرف اكتفا كردن چنانكه هيچيز و بتّر.

[٩]. (٧) و (٨)

و نيستم- هر چند كه نزديك گردانيده شوم روزي- فروشنده بهره خويش (از شايستگي و نيكمردي) و قوم خويش در راه كسب دوستي؛ مي‌شمارند اين كار را گروه كثيري تجارت و كاسبي، و مرا باز مي‌دارد از آن دين من و شرافت من.