ديگر روز موش از سوراخ بيرون آمد و گربه را از دور بديد، كراهيت داشت كه نزديك او رود. گربه آواز داد كه: تحرّز [٣] چرا مي‌نمائي؟ قد استكرمت فارتبط [٤]، در اين فرصت [٥] نفيس ذخيرتي بدست آوردي و براى فرزندان و اعقاب دوستي كار آمده الفغدي [٦].

______________________________
[١]. (١) پاى كشان ٩٢/ ١٣ ح، و ١٧٦/ ١٥ ح ديده شود.

[٢]. (٢) پاى دام ١٨٥/ ١١ ح ديده شود. در ويس و رامين نيز آمده است (٤٢/ ٩٧).

كه من ننيوشم اين گفتار خامت‌		نيايم هرگز اندر پاى دامت‌

و مختاري غزنوي گويد (ديوان، چاپ همائي ٧٤):

از بخل چون نياز همي دست موزه ساخت‌		طبع تو هر دو را بسخا پاى دام كرد

. [٣]. (٤) تحرّز ٢٣٨/ ٣ ح و ٢٤٨/ ١ ديده شود.

[٤]. (٤) قد استكرمت ... براستي كه چيزي كريم يافتي، پس بر بند؛ چيزي عزيز و نفيس يافته‌اي از كف مده.

[٥]. (٤) در اين فرصت در اساس: درين فرصتي. نيز ٢٤٢/ ٦ تا ٧ ديده شود.

[٦]. (٥) الفغدي ٥٩/ ١٠ ح و ٢٠٩/ ١٢ ح ديده شود. نيز رجوع شود به فرهنگ اسدي در كلمات الفختن و الفغدن و الفغده و الفنج و الفنجيدن و رس. در ديوان ناصر خسرو آمده است (چاپ مينوي، صفحات ٤٢٧، ٤٢٩، ٤٩٥):

در اين بند و زندان بكار و بدانش‌		بيلفغد بايد همي نامداري‌
اگر بالفغدن دانش بكوشي‌		بر آئي زين چه هفتاد بازي‌
زيرا كه تو بيش آمدي اندر دين زيشان‌		پس چون نكني شكر و زيادت نلفنجي‌

و بيتي ديگر هم از او در فرهنگ شعوري آمده است كه در ديوان چاپي نيست و در نسخ خطّي هست:

تو بي تميز بر الفغدن ثواب مرا		اگر بداني مزدور رايگان شده‌اي‌

و در همان فرهنگ بيتي از سنائي آورده است كه محلّ آن را نيافتم:

با قناعت كش ار كشي غم و رنج‌		ور نه بگذر ز عقل و عشق الفنج‌

و مختاري گفته است (ديوان، چاپ همائي صفحات ١٢٧، ١٣٩، ١٥١، ٥٠٧، ٥٩٨، ٧٠٠):

هنر پيراى و مدح الفنج و رامش ورز و لب خندان‌		جهان افروز و جود افزاى و صدر آراى و دين پرور
زهي چرخ هنر پرور خرد پيراى معني بين‌		زهي بحر سخن سنج ثنا الفنج مدحت خر
ز جاه و جود و كريمي و سعى و مدح الفنج‌		ز فضل و عمر و جواني و بخت برخوردار
بر آسايش خلق بخشنده جودي‌		در الفغدن نام خواهنده آزي‌
آب ابر است مال سيم الفنج‌		كه ز دريا همي بر آوردش‌