در جنگ از ما جره‌ترند [١] و قوّت و شوكت زيادت دارند. و عاقل دشمن را ضعيف نشمرد، كه در مقام غرور افتد، و هر كه مغرور گشت هلاك شد. و پيش از اين واقعه از خوف ايشان مي‌انديشيدم، و از اينچه ديدم مي‌ترسيدم، اگر چه از تعرّض ما معرض [٢] بودند؛ كه صاحب حزم در هيچ حال از دشمن ايمن نگردد، در هنگام نزديكي از مفاجا [٣] انديشد، و چون مسافت در ميان افتد از معاودت، و گر هزيمت شود از كمين، و اگر تنها ماند از مكر و خردمندتر خلق آنست كه از جنگ بپرهيزد چون از آن مستغني گردد و ضرورت نباشد، كه در جنگ نفقه و مؤونت از نفس و جان باشد، در ديگر كارها از مال و متاع. و نشايد كه ملك عزيمت بر جنگ بوم مصمّم گرداند، كه هر كه با پيل در آويزد زير آيد.

______________________________
[بقيّه ح ص قبل‌] آنهاست. پيوسته دواوين استادان همي خواند و ياد همي گيرد كه در آمد و بيرون شد ايشان از مضايق و دقايق سخن بر چه وجه بوده است (چهار مقاله، چاپ سوّم محمّد معين، ص ٤٧)؛ برون شو و بيرون شو در معارف بهاء ولد (چاپ فروزانفر، سه دفتر اوّل ص ٤٦٦ تا ٤٦٧، و دفتر چهارم ص ٢٨٣ تا ٢٨٤ ديده شود)؛ دانستم كه ... عبور از آن ورطه هايل ناممكنست و بيرون شو آن غرقاب را گذر بر جداول نامتعيّن (نفثة المصدور چاپ ١٣٠٧ طهران ص ٨٣)؛ مولوي در مثنوي گويد (چاپ نيكلسن، بترتيب دفتر ٣ ب ٤٢٨٢ و دفتر ٦ ب ٢٥٦١):

اى سگ طاعن تو عوعو مي‌كني‌		طعن قرآن را برون شو مي‌كني‌
زاب و روغن كهنه را نو مي‌كند		او بمسخرگي برون شو مي‌كند

و در ديوان حافظ آمده است (چاپ قزويني، غزل ٣١٣):

زانجا كه فيض جام سعادت فروغ تست‌		بيرون شدي نماى ز ظلمات حيرتم‌

و در كلّيات جامي آمده است (نسخه خطّي اينجانب* ورق ١١٠ رو):

ماند در حلقه گوش تو گرفتار دلم‌		گر چه بسيار از آن راه برون شد طلبيد

[١]. (١) جره از اين عبارت معني جلد و چابك و ماهر و دلير مستفاد مي‌شود. امّا در فرهنگ رشيدي و سروري و برهان معاني ديگر و شواهد متعدّد نيز نقل شده است. و تلفّظ آن را به تشديد راء (جرّه) گفته‌اند. در اين دو بيتي منسوب به بابا طاهر بتخفيف آمده است (شماره ١٤ در چاپ هرن آلن):

جره بازي بدم رفتم به نخچير		سيه چشمي بزد بر بال مو تير
برو غافل مچر در كوهسارون‌		هر اون غافل چره غافل خوره تير

[٢]. (٣) معرض (اسم فاعل از إعراض) روى گرداننده.

[٣]. (٤) مفاجا (مفاجأة از ف ج أ) بناگاه و بي خبر حمله بردن.