ترجمه كليله و دمنه - نصرالله منشي - الصفحة ٢٦٠ - ٧ - باب زاهد و راسو

[٧- باب زاهد و راسو]

٧- باب الزّاهد و ابن عرس‌ راى گفت برهمن را: شنودم داستان كسي كه بر مراد خود قادر گردد و در حفظ آن اهمال نمايد، تا در سوز ندامت افتد و بغرامت و مؤونت مأخوذ گردد. اكنون بيان كند مثل آنكه در امضاى عزايم تعجيل روا دارد و از فوايد تدبّر و تفكّر غافل باشد، عاقبت كار وخامت عمل او كجا رسد. برهمن گفت:

[١] هر كه قاعده كار خود بر ثبات حزم و وقار ننهد عواقب كار او مبني بر ملامت و مقصور بر ندامت باشد. و ستوده‌تر خصلتي كه ايزد تعالي آدميان را بدان آراسته گردانيده‌ست جمال حلم و فضيلت وقار است، زيرا كه منافع آن عامّ است و فوايد آن خلق را شامل. قال النّبيّ عليه السلم «إنّكم لن تسعوا النّاس بأموالكم فسعوهم بأخلاقكم» [٢]. و اگر كسي در تقديم ابواب مكارم و انواع فضايل مبادرت نمايد و بر امثال و اقران اندر آن پيش دستي و مسابقت جويد چون درشت خوئي و تهتّك [٣] بدان پيوندد همه هنرها را بپوشاند، و هر آينه در طبع ازو نفرتي پديد آيد. وَ لَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ. [٤]

______________________________
[١]. (٦) إيّاك و الأمر ... بپرهيز از كاري كه اگر راههاى دخول بدان فراخ است راههاى خروج از آن تنگ باشد.

بجاى إيّاك كه در اساس و نق هست نسخ ديگر: و إيّاك، فإيّاك، فهيّاك؛ در ديوان طفيل نيز: فهيّاك.

ناقص بودن يك هجا در ابتداى مصراع مطابق عروض عربي عيب و نقص بشمار نمي‌آيد. ترجمه منظوم اين بيت:

[٢]. (١٠) إنّكم لن ... حقّا كه شما هرگز نتوانيد به مردمان بمال خود فراخ برسيد، پس به خويهاى (خوش) خود فراخ برسيد بايشان. در اساس: فسعوها.

[٣]. (١٢) تهتك مراد ظاهرا بد زباني و دشنام دادن و پرده دريدن باشد. رجوع شود به ٢٠٢/ ٤ ح.

[٤]. (١٣) و لو كنت ... سوره آل عمران (٣) آيه ١٥٩: اگر تو درشت گوئي سطبر دل مي‌بودي هراينه مي‌پراگندند از گرداگرد تو.