احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ٣٤٩ - دو قسم قافله نفوس انسانى

و اينكه ذكر كرده‌[١] شد و امثال اين بسيار است كه اكابر طريقت گفته‌اند در حقيقت و ماهيت فتوت و اگر بذكر همه مشغول شويم بتطويل مى‌انجامد و همه حق است و هر[٢] بزرگى را نظر بر صفتى افتاده است از صفات فتوت.

[صفات فتوت‌]

و فتوت را صفات بسيار است و ليكن مدار جميع صفات به چهار ركن باز ميگردد كه‌[٣] آن اساس كار فتوت است و آن اينست كه امام اولياء[٤] و سيد اتقياء منبع عين فتوت و[٥] معدن جود و مروت امير المؤمنين على بن ابى طالب كرم اللّه وجهه‌[٦] فرمود در حقيقت اين معنى و قال‌[٧]: «اركان الفتوة اربعة: العفو مع القدرة و الحلم فى حال الغضب و النصيحة مع العداوة و الايثار مع الحاجة» فرمود كه اركان فتوت چهار چيز است: عفو كردن با توانائى و بردبارى در وقت خشم و نيك انديشى با دشمنى و ايثار كردن با وجود احتياج بمؤثر به‌[٨]

پس ازين معنى معلوم شد كه مجموع مراتب و اوصاف فتوت بحقوق عباد راجع ميشود و آنكه رسول صلى اللّه‌[٩] عليه و سلم فرمود: «لا يزال اللّه تعالى فى حاجة العبد مادام العبد فى حاجة اخيه المسلم» اشارت بدين معنى است و هم در صحاح آمده است كه «الخلق كلهم عيال اللّه و احبهم الى اللّه انفعهم لعياله» رسول صلى اللّه عليه‌[١٠] و سلم فرمود كه خلق همه عيالان خدايند و دوست‌ترين همه نزد حق تعالى آن كسى است كه منفعت به عيالان او بيشتر رساند.

[دو قسم قافله نفوس انسانى‌]

اى عزيز بدان كه قافله نفوس انسانى درين منزل كه تو آن را دنيا ميخوانى، بدو فريق گشته‌اند: مقبولان حضرت صمديت و مردودان بارگاه كبريا و

[١] - بجز چ و اين و ...

[٢] - چ همه؟

[٣] - در ساير نسخ و بجز قدس و چ.

[٤] - مج و قدس و پا سيد اولياء و امام الاتقياء.

[٥] - قدس ٧.

[٦] - در قدس كه( بجاى و قال).

[٧] - قدس و ايا ندارد.

[٨] - قدس ٧.

[٩] - چ ٧.

[١٠] - قدس ٧.