احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ٥٣٧ - اقسام سالكان طريقت

اقتضا كرد كه هر ذره را از ذرات وجود نورى بخشد و آن نور است كه سبب ظهور وجود او بود از كتم عدم تا بدان نور مشاهده جمال آنحضرت تواند كرد بقدر قوت آن نور از آنجمال خبرى تواند داد و عبارتى تواند كرد چه او را جز باو نتوان ديد لا يحمل عطاياهم الا مطاياهم.

پس فاطر كاينات هريكيرا بحسب استعداد خود عطائى فرمود و هر شخصى را موافق حال او در مطالع معارف و حقايق اسرار ذات و صفات- الوهيت مرتبه‌اى تعيين كردند كه‌ وَ ما مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقامٌ مَعْلُومٌ‌ لا جرم هر عارفى از آنحضرت عبارتى ديگر گويد و هر عاشقى نشان [ديگر] دهد و هر سالكى راه ديگر پويد و هر محققى اشارت ديگر ادا كند و هر محبى ذوق ديگر يابد.

[اقسام سالكان طريقت‌]

بدان كه سالكان طريقت بر اقسام‌اند و هر قسميرا در مطالعه انوار توحيد مقامى و اهل هر مقام را مشربى از اشارات ربانى و حظ هر مقامى از [آن آيتى از] آيات مجيد. چون صبح سعادت عاشقان از مشرق عنايت طلوع كند [اشارت‌] إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ براى تعليم توحيد اطفال طريقت جلوه كند و چون شجره طيبه در زمين بستان دل ثابت شود و اصل قاعده توحيد در صحراى عقول راسخ گردد تسقيه شجره ايمان از مياه ينبوع‌ شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ بود و چون تسقيه بكمال رسيد شجره توحيد مثمر انواع طاعات و عبادات گردد كه يسقى‌ بِماءٍ واحِدٍ وَ نُفَضِّلُ بَعْضَها عَلى‌ بَعْضٍ فِي الْأُكُلِ‌ و سر ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنا مِنْ عِبادِنا فَمِنْهُمْ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ وَ مِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَ مِنْهُمْ سابِقٌ بِالْخَيْراتِ‌ مشاهده افتد و عبادات ظاهر از