احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ٤٠٤ - فلو لا شذاها ما اهتدينا لحانها - و لو لا سناها ما تصورها الوهم

مى‌يابد پس اگر سطوت تاثيرات آن جمال بر آينه نفسى و قلبى و سرى ظهور كند (حقيقى‌[١]) كه حاصل اين (معانى‌[٢]) بود (حس‌[٣]) سيرت خوانند و اگر بر ظواهر صفحات لطايف جسمانى و قوالب (جثمانى‌[٤]) مبين گردد حسن صورت نامند چه بطون اين تجلى منتج فصاحت و ظهور آن مثمر صباحت است و لطافت حسن و جمال و ملاحت (خد[٥]) و خال و چشم دل فريب و ابروى هلال مثال در صور معاشيق (برادلال‌[٦]) از آثار عكوس آن جمالست چنانك (ناظم مى‌گويد[٧]):

پس مراد از (جان‌[٨]) كه منبع (روايح‌[٩]) طيبه است جمال مطلق بود و (شدا[١٠]) اشارت (بحمال‌[١١]) مقيد و المجاز قنطرة الحقيقة مى‌دان و اسرار تجليات جمالى بر (مجالى‌[١٢]) الواح وجود مى‌خوان و در سير (منازل‌[١٣]) حقيقت باقدام سعى مى كوش و طلعت جمال مخدرات غيبى از ديده وهم هر نااهل مى‌پوش.

قال رحمة اللّه‌[١٦]:

ضمير مونث (در ذكرت‌[١٧]) عايد است بمدامه و ضمير اهله عايد بحى و نشوة

[١] - حقيقتى.

[٢] - معنى.

[٣] - حسن.

[٤] - انسانى.

[٥] - خط.

[٦] - پر از دلال.

[٧] - دويد. بيت:

[٨] - حان.

[٩] - روايحه.

[١٠] - شذاها مراد.

[١١] - بجمال.

[١٢] - محالى ارواح.

[١٣] - منازل.

[١٤] - كجا.

[١٥] - ندادند.

[١٦] - عليه.

[١٧]- هادر ذكر.