احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ١٧٥ - ٤٣ - معاش السالكين

جواب: باختلاف روايات روح محمدى يا عقل يا نور يا قلم و هر چهار بدلائلى از يك جوهر است.

سئوال دهم: روح از صفات حق است يا از ذاتش؟

جواب ... «بقول بعضى از نور ذات و بقول بعضى از صفت جمال و جلال كما قال قطب الاقطاب نجم الدين الكبرى قدس سره عن سيد العارفين ابو بكر الواسطى رحمة اللّه عليه: تصادم صفة الجلال و الجمال فتولد منها الروح- و السلام على من اتبع الهدى و اللّه اعلم بالصواب».

سئوال‌ها و جواب‌ها مفصل است كه ما فقط ملخص آنها را بيان كرده‌ايم.

متن تمام رساله را به اردو ترجمه كرده در ماهنامه المعارف لاهور بچاپ رسانده ام. (در ١٩٧٠ م).

٤٣- معاش السالكين‌

نسخه عكسى از موزه بريتانيا (ريو ج ٢، ص ٨٣٦)

سيد اين رساله كوچك را طبق فرمايش يكى از مريدان مخلص خود بنام حاج قوام الدين بدخشى نوشته است. اين حاج قوام الدين بدخشى كه جعفر بدخشى در خلاصة المناقب او را «برادر» خطاب ميكند، ٤٠ سال در صحبت على همدانى بوده و در وقت رحلت سيد نيز همراه او بوده و وصيت تدفين سيد را در ختلان عملى نموده است.

مضمون اين رساله بحث درباره حلال و حرام است. درين وجيزه سيد درباره اكل حلال صحبت ميكند و مريدان را از پذيرفتن «فتوحى‌ها» و روزى بى‌عمل برحذر ميدارد ميفرمايد كه اساس نور عرفان و ايمان براكل حلال نهاده شده است او به سالكان توصيه ميكند كه كسبى و هنرى ياد گيرند و بدان وسيله كسب معاش و اكل حلال كنند.

ظاهرا كسى از شيخ قوام الدين درين مورد سئوالى كرده و قوام الدين از سيد التماس جواب نموده. و اين رساله مختصر متضمن همان جواب است.