احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ٣٥٤ - اقسام طاعات

خود ساختند اين طائفه ارباب فتوت‌[١] اند و آنكس كه بدين كمالات منتسب بود، و بدين صفات مخصوص و موصوف يا طالب اين معانى بود، آنكس را «اخى» گويند.

[اقسام طاعات‌]

اى عزيز جميع مراتب و منازل شريفه و جمله درجات عاليه و همگى سعادات اخروى نتيجه طاعات و ثمره اشجار عبادات بنده است كه‌[٢]: «وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى‌» و اقسام و انواع طاعات اگرچه بسيار است اما همگى آن به سه نوع بازگردد: قلبى و بدنى و مالى.

طاعات قلبى‌ چون توحيد و توكل و صبر و شكر و تسليم و تفويض و صدق و اخلاص و رضا و يقين و محبت و معرفت و غيره كه مفاتيح ابواب مكاشفات و مصابيح مجلس مشاهداتست چنانكه ذكر كرده شد.

اما طاعات‌[٣] بدنى‌ هم دو نوع است: نوع‌[٤] اول‌ بحق تعلق دارد چون نماز و روزه‌[٥] و نوع‌ دوم‌ به خلق تعلق دارد[٦] و آن احسان است با[٧] تن و مال و قيام باداى حقوق.

نوع‌ اول‌ كه آن نماز و روزه است جز ارباب قلوب‌[٨] را نتواند بود و اهل غفلت را اين معانى ميسر نشود و اگر اين قوم طاعتى كنند از سر رسم و عادت يا از سر شرم بود و همچون جسدى بى‌روح باشد و از آن هيچ بروسود برنيايد و فائده آن بيش از آن نبود كه خون و مال وى بدان سبب رسوم بظاهر شرع معصوم‌[٩] ماند و در آخرت چنين عبادت دستگير نباشد و ازين جهت بود كه بشر بن الحارث الحافى‌[١٠] قدس اللّه سره فرمود كه: «طاعة الاغنياء

[١] - بجز در چ قلوب.

[٢] - فقط در مم.

[٣] - در پاوچ طاعت در بقيه طاعات.

[٤] - چ ندارد.

[٥] - چ ندارد.

[٦] - مم ندارد( تعلق).

[٧] - در ساير نسخ: به.

[٨] - قدس ... نتوانند بدان قيام نمود.

[٩] - مم خوف مال در ايا و مق معصوم ماند بظاهر شرع.

[١٠] ( الف) بنگريد به تعليقات در آخر اين رساله شماره شش.