احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ٢٩٠ - فتوت اجتماعى و تحولات عجيب آن

بپوشان عورت خود را از زمين. بعد ازين وحى براهيم را ٧ پيوسته دو سراويل بودى چون يكى را به شستن حاجت آمدى ديگرى را بپوشيدى.

و همچنان‌كه سراويل و كلاه جزو خرقه است و اما اصل آنست همچنين فتوت اگرچه مقامى است از مقامات فقر، اما اصل جميع مقامات است و همه مقامات مبنى بروى است بلكه قواعد و اساس جميع كمالات انسانى بدو منوط است و اين معنى جميع درجات مكارم اخلاق را شامل است.

و چنانكه در عالم ظاهر اگرچه شخصى را فطنت و استعداد بحدى رسد كه هزار كتاب را بى‌استاد بخواند و فهم كند، اصلا سخن او مسموع نباشد و فنوى وى را اعتبار نباشد تا نزد استادى بخواند كه نسبت علم وى نقل به نقل به صحابه و رسول صلى اللّه عليه و سلم درست شده باشد، همچنين در طريقت فقر و فتوت اگر كسى صد سال مجاهده كشد و بسعى تمام بذل مجهود كند آن را هيچ اعتبارى نبود تا آنكه خدمت مردى كند كه در طريقت و فتوت منتسب بود به رسول صلى اللّه عليه و سلم. و آن خلعت طريقت و فتوت كه رسول صلى اللّه عليه و سلم امير المؤمنين على را كرم اللّه وجهه بدان مخصوص گردانيد و از ان حضرت نقل و به نقل بدان كس رسيده بود، بوى رساند و سلسله نسبت فتوت و طريقت را با حضرت رسالت ٦ درست كند ...»

فتوت اجتماعى و تحولات عجيب آن‌

فتوت اجتماعى عبارتست از كارهائى كه فتيان براى بهبود و رفاه عامه مردم و كمك و دست‌گيرى مظلومان و بى‌نوايان، در مقابل ستمكاران و جابران، انجام ميداده‌اند ميگويند اولين گروه فتيان كه بدين روش بصورت منظم كار ميكردند، در كوفه بوجود آمد و آن گروه براى مقابله با مظالم و ستم كاريهاى حجاج بن يوسف ثقفى اجتماع كرده بود. و سپس اين روش جوانمردانه مورد تقليد و تتبع ديگران قرار گرفت بعضى‌ها اين نوع جوانمردى اجتماعى را در عربهاى دوره جاهلى و تشكيلات آنان جستجو ميكنند ولى صحيح آن است كه اين روش جوانمردانه اگرچه كم‌وبيش در هر دوره وجود داشته اما امتزاج تمدن‌هاى ممالك غير عرب و خصوصا ايران- در تشكيل اين نوع فتوت سهمى‌